|
VERGİ MEVZUATI YÖNÜNDENBir Anonim ve Limited şirkette kurucu ortak olmayan ve pay devir alarak ortak olan ortak olan gerçek kişi, ortaklığının karinesi ve ispat vasıtası ; Ya ortaklar pay defterindeki ortaklık pay tescilinin yapıldığı şirket bünyesinde TTK göre tutulan o şirketin ortaklık pay defteri , Ya da Anonim Şirketlerde ortaklara verilen hisse senedi yerine kaim geçici ilmühaber veya hisse senedi, Limited şirketlerde Resmi şekile tabi olan Noterde düzenlenmiş limited ortaklık pay devir sözleşmesidir. Türk vergi Mevzuatında yapılan son değişiklere göre Bir Anonim Şirketi hisse senedi ihraç etmiş ise veya hisse senedi yerine kaim olmak üzere geçici ilmühaber çıkarmış ise , Pay ve hisse sahibi gerçek kişi yönüyle ; bu hisse senedi veya hisse senedi yerine geçmek üzere hisse senedi ihraç edilinceye kadar çıkarılan geçici ilmühaberin , çıkarıldıkları tarihten itibaren üç ay geçtikten sonra satımı veya deviri halinde pay ve hissesinin iktisabı ile satışı arasındaki fark gelir vergisine tabi olmamaktadır. ( GVK 81/5 , 4369 SK Madde 5/b-l) Pay ve hisse devirinin gerisinde ihraç olunmuş herhangi bir hisse senedi veya geçici ilmühaber yok ise bu durumda aradaki fark gelir vergisinin konusunu teşkil etmektedir. Örnek ile açıklarsak ( A ) gerçek kişisi ( X ) anonim şirketine 1.1.1996 tarihinde , pay nominal değeri 100.000.000.- 10 pay hisse almak suretiyle 1.000.000.000.- TL lik hissedar oluyor. Bu şirket ortaklarına henüz hisse senedi ihraç etmemiş ve hisse senedi yerine kaim olmak üzere de geçici ilmühaber vermemiştir. ( A ) gerçek kişisi ( X) anonim şirketindeki hisselerini 2000 yılı içinde satma ihtiyacı duyuyor ve bu hisselerini 10.000.000.000.- TL ye satıyor. Burada, ( X) anonim şirketi hisse senedi veya hisse senedi yerine kaim olacak geçici ilmühaber ihraç etmediğinden , ( A) gerçek kişisinin iktisap bedeli 1.000.000.000.- TL ile satış bedeli 10.000.000.000.- TL arasındaki fark 9.000.000.000.- TL GVK na göre Diğer (Sair ) kazanç ve irat olarak verginin konusunu teşkil etmekte yasada öngörülen indirimlerden arta kalan meblağ beyanı gereken matrah olmaktadır. Halbuki ( X ) anonim şirketi hisse senedi ihraç etseydi veya hisse senedi yerine kaim,m olmak üzere geçici ilmühaber çıkarsaydı bu şirketin ortağı (A) kişisinin Anonim şirket ortaklık pay devrinden vergi sorunu olmayacaktı. Yukarıdaki açıklamalardan da görüleceği üzere Anonim şirketlerin öncelikle geçici ilmühaber çıkarmaları daha sonra hisse senedi bastırmaları yararlıdır. CEBRİ İCRA HUKUKU YÖNÜNDENGerek İcra İflas yasansısında ve gerekse , 6l83 Sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkındaki Yasanın konuya ilişkin hükümlerine göre hisse senedi ihraç edilip edilmemesi pay ve hisse hacizinin yapılışını doğrudan etkilemektedir. Eğer Anonim şirket hisse senedi ihraç etmiş ise , Aynı örneğimizden devamla açıklarsak ( X) anonim şirketi hisse senedi ihraç ettiğinden ( A) gerçek kişisinin borcundan dolayı ( A ) gerçek kişi borcu ile ilgili yapılacak hacizde İİK 88/l e göre Adliye İcra daireleri , 6l83 77 e göre Vergi Dairesi icra daireleri hisse senedi hacizi menkul mal haczi gibi olacaktır, yani hisse senedi veya geçici ilmühaber muhafaza altına alınır veya yedieminine verilir ve hisse senedi haczi haciz tutanağına yazılır haciz bu şekilde gerçekleşir. Burada cebri icra ile satılan hisse senedinin iktisap bedeli ile cebri icrada satış bedeli arasındaki farkta borçlu yönüyle sair kazanç ve irat olarak yukarıdaki açıklamalar gereği vergi yükü doğmamaktadır. Eğer Anonim şirket hisse senedi ihraç etmemiş ise, İİK madde 94 ve 6l83 SK madde 79 göre Anonim ve limited şirket ortaklık pay defterine haciz meşruhatı önce tutanak ile tespit edilir haczi yapan memurca şirket ortaklık pay defterinde borçlu pay sahibinin payının kayıtlı bulunduğu sahifenin şerhler kısmına haciz şerhi verilerek haciz yapılır ve payın deviri böylece önlenmiş olur. Burada cebri icra ile satılan hisse senedinin iktisap bedeli ile cebri icrada satış bedeli arasındaki farkta borçlu yönüyle sair kazanç ve irat olarak yukarıdaki açıklamalar gereği vergi yükü doğmaktadır. Dikkat edilir ise, hisse senedi ihraç etmiş bir anonim şirket ortağının payının haczi ancak ortağın elindeki hisse senedinin fiilen haczi ile mümkün iken , hisse senedi ihraç etmemiş bir anonim ve limited şirketinde pay haczi , ortağın dışında şirket ortaklık pay defterinden olmaktadır.
Mustafa DönmezGediz Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı
|