>> DÖVİZ İLE BORÇLANMALARDA  UYARLAMA

Borçlar yasasına göre sözleşmede geçerli olan  genel prensip ve kural SÖZLEŞME HÜKÜMLERİNE BAĞLILIK İLKESİDİR . bu DURUM ESKİ DİLDE ahde vefa ŞEKLİNDE TANIMLANMIŞTIR.

Ancak bu genel kuralın da sınırları söz konusudur. Özellikle ülkemizdeki kamu kaynaklı ekonomik politikaları sonucu Emprevizyon kuralı olarak tanımlanan , sözleşmede tarafların edimler arasında taraflardan beklenmeyen nedenlerle bozulan sözleşeme edimlerinin sonucu bir tarafın zenginleşmesine diğer tarafın da fakirleşmesine yol açabilmektedir.

Yüksek Yargıtay da  istikrar kazanmış muhtelif kararlarında yukarıda açıklandığı şekilde var olan hal ve durumlarda aleyhine ekonomik çöküntü var olan lehine dava ve talep olunan uyarlama davalarında bu tür talebi olumlu görmektedir. Yüksek Yargıtay’ın burada ortaya koyduğu ölçüt, sözleşmelerin tarafları arasında tarafların öngörmediği nedenlerle karşılıklı edimler arasında sözleşme dengelerinin alt üst olması, sözleşme taraflarının birisi açısından işlem temelinin çökmesi ve aleyhe durum yaratması , sözleşmenin tarafı olan diğeri lehine de  aşırı zenginleşme söz konusu olur ise , sözleşmede aleyhine durum oluşanın talebine bağlı olarak ,  işlem temeli çöken ve aleyhe  tarafların beklenmedik zarar gören tarafı beklenmedik zararın ortadan kaldırılması adına uyarlama davası açabilir ve yargıç , tarafların öngörmediği işlem temeli çöken sözleşmeye müdahale edebilir.

Bu tür davanın açılabilmesi için ,

-      Ortada , taraflar arasında dövize bağlı bir edimler içeren sözleşme olması ve tarafların öngörmediği hal ve durumlara dayalı sözleşeme edimlerinin bir tarafı aleyhine durum yaratan bir durum oluşması,

-      Olağan üstü hal ve koşulların ortaya çıkmasında aleyhine durum yaratanın eyleminden kaynaklanmamış olması,

-      Döviz ile borçlanmada dövizdeki artışın , teknik anlatımla İşlem temelinin  çökmesi veya sarsılması olayı tarafların ön görmediği sebeplere dayalı ortaya çıkmalıdır.

Bir banka ile şahıs arasında geçen emsal bir olay ile ilgili ;

-       Dövizle borçlanmalarda döviz ile borçlanmanın sabitleşebileceğine dair 20.12.1999 Gün ve esas 1997/262 Karar 1999/1354 karar sayılı İstanbul 9.cu Asliye Ticaret Mahkemesi kararı örneği,

-       Yerel Mahkemenin bu kararını  onayan Yüksek Yargıtay 11.ci hukuk Dairesinin 3.10.2000 gün ve esas 2000/4207 karar 2000/7430 sayılı onama karar örneği,

       Bankanın karar düzeltme talebinin reddine dair Yüksek Yargıtay 11.ci Hukuk Dairesinin 23.3.2001 gün ve esas 2000/1975 karar 2001/2335 sayılı  Karar  örnekleri,

Yazımıza ek olarak  sunulmuştur.    Yararlı olması dileğiyle

Mustafa Dönmez

Gediz Ticaret ve Sanayi Odası

Yönetim Kurulu Başkanı

<< GERİ