|
Genellikle esnaf ve tacir statüsünde bulunan gerçek kişilerin elde ettikleri kazanç ve iratlar gelir vergisine tabii olup mart ayında olmamız nedeniyle genellikle ticaret ve sanayi odamız gerçek kişi tacirlerini yakından ilgilendiren yıllık beyanname, beyan edilecek ve edilmeyecek gelir unsurları konularında açıklama yapmanın yararlı olacağını düşündük. 1- GVK’nunda tam mükellef olarak tanımlanan gerçek kişiler hangi gelirlerini yıllık beyanname ile bildireceklerdir ? 1.1. İşletme ve bilanço esasına göre ticari faaliyette bulunan tacir ve esnaflar, serbest meslek erbapları zirai kazanç vergi mükellefleri bu gelirlerini mart ayı içinde yıllık beyanname ile beyan edeceklerdir. 1.2. Yukarıdaki gelir unsuru nedeniyle yıllık beyanname verme mecburiyeti olanlardan Mesken kira geliri elde edenler veya vergisi tevkif yoluyla ödenmiş işyeri kira geliri elde etmiş olsalar bile işyeri kira gelirinin brüt tutarı 4. 375.000.000 TL’yi aşıyor ise bu gelir, türü de yıllık beyanname ile belirlenecektir. 2- GVK’nuna göre yıllık beyanname verilmeyecek haller nelerdir ? 2.1. Tevkif yoluyla vergilendirilmiş ücretlerden, (Tutarına ve birden fazla işverenden alınıp alınmadığına bakılmaksızın) ibaret ise yıllık beyanname verilmeyecektir. 2.2.Tevkif yoluyla vergilendirilmiş bulunan ve gayri safi tutarları toplamı 103’üncü maddede yazılı tarifenin birinci ve ikinci gelir dilimleri toplamının yarısını aşmayan menkul sermaye iratlarından ve vergi alacağı dahil kurumlardan elde edilen kar paylarından, ( bu had 2000 yılı için 4.375.000.000.liradır.) ibaret ise yıllık beyanname verilmeyecektir. 2.3.Tevkif yoluyla vergilendirilmiş bulunan ve gayri safi tutarları toplamı 103’üncü maddede yazılı tarifenin birinci ve ikinci gelir dilimleri toplamını yarısını (2000 yılın için 4.375.000.000 lira) aşmayan gayrimenkul sermaye iradından (Vergi idaresince bu Haddin hesabında vergi tevkif edilmemiş kira gelirleri de varsa istisna indirildikten sonra kalan kısım dikkate alınmaktadır.) ibaret ise beyanname verilmeyecektir. 2.4.Kazanç ve iratlar istisna hadleri içinde kalan kısımlarından, (Örneğin, değer artışı kazançlarında her bir tür için 3.500.000.000 lirayı aşan kazançlar.) ibaret gelirler için beyanname verilmeyecektir. 2.5.Ya da yukarda sayılan kazanç ve iratların bir kaçı veya tamamından, ibaret ise yıllık beyanname verilmeyecek diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler ve verilen beyanname ithal edilmeyecektir. Yukarıda 2 ve 3 numaralı bentlerde belirtilen had ( 2000 yılı gelirleri için 4.375.000. 000 lira) aşıldığında gelirin tamamı beyan edilecektir. GVK’nun 64’üncü maddesine göre vergilendirilen diğer ücretler de yıllık beyana tabi değildir. 2.6. 11.08.1999 gün ve 4444 sayılı yasaya göre, tevfik suretiyle vergilendirilmiş bulunan mevduat faizleri, özel finans kurumlarınca kar ve zarar katılma hesabı karşılı olarak ödenen kar payları her nevi tahvil ve hazine bonosu gelirleri, toplu konut idaresi kamu ortaklığı ve özelleştirme idaresince çıkarılmış bulunan menkul kıymetlere dayalı repo gelirleri, menkul kıymet yatırım fonlarının katılma belgelerine ödenen kar payları içinde 01.01.1999 – 31.12.2002 tarihleri arası geçerli olmak üzere beyanname verilmeyecektir. 2.7. Gelir vergisi kanunun 5,6,7,12,14 numaralı menkul sermaye iratları ise 2000 yılı gelirlerine münhasır olmak üzere tutarı ne olursa olsun beyanname verilmeyecektir. Çünkü aşağıda açıklanan enflasyondan arındırma indirimi 151 olup ortada vergilendirilecek matrah kalmamaktadır. Bu gerekçe ile beyan yükümlülüğü bulunmamaktadır. 2.8. Enflasyondan Arıtma indirimi: GVK’nun 76’ıncı maddesine 1.1.1999 tarihinden geçerli olmak üzere 4369 sayılı kanunla eklenen ikinci fıkrada, bir kısım menkul sermaye iratlarının enflasyondan arındırılması amacıyla, indirim oranında uygulanması suretiyle bulunacak kısmın bu iratların beyanı sırsında indirim olarak dikkate alınması öngörülmüştür. VUK hükümlerine göre 2000 yılı yeniden değerleme oranı %56, aynı dönemlerde hazine bonosu ve devlet tahvili faizi %37’dir. 56/37=%151’dir. 2.9. İndirim Oranı Uygulanacak Menkul Sermaye İratları: - GVK.’NUN 75’inci maddesinin 5,6,7,12 ve 14 numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratları, ( Döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kar payları, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç) - Menkul kıymetler yatırım fonları ve ortaklıkları, - Risk sermayesi yatırım fonları ve ortaklıkları, - Gayrimenkul yatırım fonları ve ortaklıklarından, sağlanan kar paylarıdır. 3. 2000 takvim yılı gelirlerine uygulanacak vergi tarifesi - 2.500.000.000 Türk Lirasına kadar .................................................................... %20 - 6.250.000.000 Türk Lirasının 2.500.000.000 Türk Lirası için 500.000.000 Türk Lirası fazlası ......................................................................... %25 - 12.500.000.000 Türk Lirasının 6.250.000.000 Türk Lirası için 1.437.500 Türk Lirası fazlası .............................................................................. %30 - 31.250.000.000 Türk Lirasının 12.500.000.000 Türk Lirası için 3.312.500.000 Türk Lirası fazlası ........................................................................ %35 - 62.500.000.000 Türk Lirasının 31.250.000.000 Türk Lirası için 9.875.000.000 Türk Lirası fazlası ....................................................................... %40 - 62.500.000.000 Türk Lirasının 62.500.000.000 Türk Lirası için 22.375.000.000 Türk Lirası, 62.500.000.000 Türk Lirasının fazlası için ........................................................... %45 Üyelerimize yararlı olması dileklerimle; Mustafa DönmezGediz Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı
|