>> SERMAYE ŞİRKETLERİNDE BÖLÜNME VE HİSSE DEĞİŞİMİ

Yasa Koyucunun   4684 sayılı yasanın 18/B maddesi ile 3.7.2001 tarihinden geçerli olmak üzere 5422 sayılı Kurumlar Vergisi yasanın 38.ci maddesine getirdiği yeni düzenleme ile yapılan değişiklik ile sermaye şirketlerinde şirket bölünmeleri ve hisse değişimi konusunda büyük vergi avantajları ve kolaylıklar gelmiştir. Bölünme ve hisse değişiminde gerek kurumlar vergisi, gerek KDV’si ve gerekse Damga Vergisi yönüyle vergi yükü ortadan kaldırılmıştır.

31.12.2002 tarihinden sonra yürürlüğe girecek mali  miat nedeniyle sermaye artırımına gidecek sermaye şirketlerinden, işletmeciliğin bir risk olduğu da göz önüne alındığında, riski ayrı sepetlerde taşıma düşüncesinde olanlar yönüyle şirket bölünmesi ve hisse değişimi konusunda açıklama yapmanın uygun olacağını düşündüm.

5422 Sayılı Kurumlar Vergisi Yasanın 38.ci maddesine göre vergilendirilmeksizin bölünme ve hisse değişimi üç katakoride mümkün olmaktadır.

A -  Bölünme ve hisse değişimi halleri ;

1.  Tasfiyesiz infisah yolu ile, tam mükellefiyete tabi sermaye şirketinin mal varlığının aktif ve pasifiyle kayıtlı değer üzerinden mevcut ve yeni bir şirkete devir edilmesi, devir karşılığında da tasfiyesiz infisah etmek suretiyle hükmi şahsiyeti sona eren şirketin pay sahiplerine, tasfiyesiz infisah etmek suretiyle hükmi şahsiyeti sona eren şirketin sermayesindeki oransal  karşılığına tekabül edecek kadar iştirak hissesi verilmesi,

2.   Tam mükellefiyete tabi sermaye şirketinin bilançosunda yer alan aktif  varlıklarından gayri menkuller, iştirak hisseleri, üretim tesisleri, hizmet işletmeleri, ve bu tesis  ve işletmelere bağlı gayri maddi haklar , ham madde , yarı mamul ve mamul malların kayıtlı değer üzerinden mevcut ve yeni bir şirkete devir edilmesi, devir karşılığında da tasfiyesiz infisah etmek suretiyle hükmi şahsiyeti sona eren şirketin pay sahiplerine tasfiyesiz infisah etmek suretiyle hükmi şahsiyeti sona eren şirketin sermayesindeki oransal  karşılığına tekabül edecek kadar iştirak hissesi verilmesi,

3.   Tam mükellefiyete tabi bir sermaye şirketinin diğer bir sermaye şirketinin hisselerini bu şirketin yönetimini ve hisse senedi çoğunluğunu elde edecek şekilde devralması ve karşılığında bu şirketin ortaklarına kendi şirketinin sermayesini temsil eden iştirak hisselerini vermesi, bölünme ve hisse değişimi olarak tanımlanmıştır.

B -  Bölünme ve hisse değişimi hallerinde vergileme;

1.1. Tasfiyesiz infisah yolu ile, tam mükellefiyete tabi sermaye şirketinin mal varlığının aktif ve pasifiyle kayıtlı değer üzerinden mevcut ve yeni bir şirkete bölünme yolu ile devir edilmesi, devir karşılığında da tasfiyesiz infisah etmek suretiyle hükmi şahsiyeti sona eren şirketin pay sahiplerine, tasfiyesiz infisah etmek suretiyle hükmi şahsiyeti sona eren şirketin sermayesindeki oransal karşılığına tekabül edecek kadar iştirak hissesi verilmesi, şeklinde yer verdiğimiz devirlerde, aşağıdaki şartlara uyulduğu takdirde bölünme yolu ile münfesih olan kurumun bölünme ve hisse değişiminde,  tasfiyesiz infisah eden şirket veya devir eden şirket açısından devir eden şirketin  infisahı söz konusu ise bölünme yolu ile devir tarihine kadar devir eden şirketin faaliyetinden doğan karlar vergilendirilecektir. Doğrudan doğruya birleşmeden doğan karlar hesaplanmayacak vergilendirilmeyecektir.

1.1.1.    Bölünen  kurum ile, bu kurum varlıklarını devir alan  kurum müştereken bir bölünme beyannamesi imzalayacaklardır. Bölünme  beyannamesinin tanziminde resmi yazılı şekil şartı yoktur. Adi yazılı şekilde olabilir. Bölünme tarihinden itibaren bölünen  kurumun bağlı bulunduğu vergi dairesine bu beyannameyi verecekler ve bu beyanname ekine bölünme tarihindeki bilanço ve gelir tablosunu , bölünme sözleşmesini, ve bölünen kurumun varlıklarını devir alan kurumun yeni sermaye yapısını gösteren Ticaret sicil memurluğu yazısının bir örneğini vergi dairesine sunacaklardır.

1.1.2    Bölünen kurumunun varlıklarını devir alan kurumlar, bölünen kurumun bölünme tarihine kadar tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarını müteselsilen sorumlu olacaklarını,  ödeyeceklerini  ve diğer vecibelerini yerine getireceğini bölünme beyannamesine bağlı bir beyanname ile taahhüt eder. Mahallin en büyük mal memuru (İllerde Defterdar, ilçelerde mal müdürü)  bölünen kurum ile, bölünen kurumun varlıklarını devir alan kurumlardan teminat mektubu isteyebilir.

1.1.3    Anılan yasa hükmü kapsamında, bölünen şirketin tasfiyesiz infisahı ile sonuçlanan bölünmelerde, bölünme tarihine kadar olan bölünme dışındaki kazancın vergilendirilmesi için bölünmeye ilişkin şirket kurul kararının bağlı bulunduğu ticaret siciline tescil edildiği tarih itibariyle hesaplanan kazanç bu kararın ilan edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde bölünme dolayısıyla münfesih hale gelen kurumun bağlı bulunduğu vergi dairesine kurumlar vergisi beyannamesi ile beyan edilir. Bu beyannameye bölünme bilançosu ve gelir tablosu da sunulur ve bölünme dışındaki kazancın vergisi beyanname verme süresi içinde yani aynı sürede ödenir.Münfesih kurum namına tahakkuk eden vergilerden devir alan kurum ödeme yükümü altındadır.

1.2       Tam mükellefiyete tabi sermaye şirketinin bilançosunda yer alan aktif  varlıklarından gayri menkuller, iştirak hisseleri, üretim tesisleri, hizmet işletmeleri  ve bu tesis  ve işletmelere bağlı gayri maddi haklar, ham madde, yarı mamul ve mamul malların kayıtlı değer üzerinden mevcut ve yeni bir şirkete devir edilmesi, devir karşılığında da tasfiyesiz infisah etmek suretiyle hükmi şahsiyeti sona eren şirketin pay sahiplerine ,tasfiyesiz infisah etmek suretiyle hükmi şahsiyeti sona eren şirketin sermayesindeki oransal  karşılığına tekabül edecek kadar iştirak hissesi verilmesi ve tam mükellefiyete tabi bir sermaye şirketinin diğer bir sermaye şirketinin hisselerini bu şirketin yönetimini ve hisse senedi çoğunluğunu elde edecek şekilde devralması ve karşılığında bu şirketin ortaklarına kendi şirketinin sermayesini temsil eden iştirak hisselerini vermesi, şeklinde yer verdiğimiz  devirlerde,  açıklama içersinde yer verdiğimiz işlemlerden doğan karlar hesaplanmayacaktır ve vergilendirilmeyecektir. Gerçekleşen bölünme işlemlerinde bölünen kurumun bölünme tarihine kadar olan tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarından bölünen kurumun varlıklarını devir alan kurumlar müteselsilen sorumlu olacakları kabul edilmiştir.

Bu hallerde gerçekleşen bölünme ve hisse değişim durumlarında kurumlar vergisi açısından vergi avantaj durumu yukarıda açıklanmıştır. Katma Değer Vergisi Kanunun 17/4-c maddesi kapsamında bölünme ve hisse değişim işlemleri KDV den istisna edilmiştir.

488 Sayılı Damga Vergisi  Kanunun  2 numaralı tablosunun 16 ve 17.ci fıkraları ile sermaye artırımları ve KVK nun anılan maddesi kapsamında bölünme ve hisse değişim işlemleri damga vergisinden de  istisna edilmiştir.

Bölünme ve hisse değişimi ile ilgili getirilen vergi avantajı süreli değildir. 4684 sayılı yasanın 18/B maddesi ile 3.7.2001 tarihinden geçerli olmak üzere 5422 sayılı Kurumlar Vergisi yasanın 38.ci maddesine getirdiği yeni düzenleme yeni bir yasa ile değiştirilmediği veya yürürlükten kaldırılmadığı sürece yürürlüktedir.

Burada önemli avantajlardan bir hususta, bölünme veya hisse değişiminde bölünen şirketin aktifinden ayni sermaye yolu ile doğacak hisse karşılığı pay ve hisseler bölünen şirketin aktifinde iştirak olarak yer alacağı gibi, hiçbir vergi yükü olmadan bölünen şirketin ortaklarına da doğrudan hisseleri oranında pay ve hisselerini alma imkanı getirilmiştir.

Yararlı olması dileğiyle,

Mustafa Dönmez

Gediz Ticaret ve Sanayi Odası

Yönetim Kurulu Başkanı

<< GERİ