2001 YILI KİRA GELİRLERİNDE VERGİLEME VE BEYAN
Gelirleri sadece kira geliri olan gerçek kişiier 1.1.1999 tarihinden itibaren
yılık beyanname
ile bildirilmesi ve bevanı gereken kira geilirlerini kiranın elde edildiği
takvim yılını takip
eden ocak ayı içinde yıllık beyanname ile bildirmeleri 4369 Sayılı yasa ile
Geilir Vergisi
Yasasınca öngörülmüştür. 2001 yılı içinde elde ettiği kira geliri dışında yıllık
beyanname
ile beyanı gereken sair gelir unsurları bulunan vergi mükellefleri ise
kiralardan elde ettikleri
beyanı gereken gelirlerini ocak ayı içinde değil . mart ayı içinde beyan
edeceklerdir.
Yıllık beyaname ile kira gelirini bildiren gerçek kişinin ticari veya mesleki
faaliyetten
yıllık beyanname verme yükümü var ise. bu gerçek kişi kendisi veya velayeti
altındaki
çocuğu için vereceği kiraya ait yıllık gelir vergisi beyannamesinde sadece
mesken kiralarına
tanınan 2001 yılı için mesken kiralarındaki istisna tutarı 700.000.000.- TL dir.
Kira gelirlerinden istisnadan yararlanma koşulları
- Yukarıda denildiği üzere beyanname verenin ticari veya mesleki kazançtan
beyanname verme yükümünün bulunmaması.
- Kiraya verilen gayrimenkulun konut olması ve istisna uygulanacak kira
gelirinin
mesken kira geliri olması
- Kira gelirinin süresinde beyan edilmesi ve noksansız beyan edilmesi.
Koşullarına bağlıdır.
Kira gelirinin beyanı sırasında mükellefler dilerlerse kiranın elde edilmesi ile
ilgili gerçek
giderlerini indirebilecekleri gibi dilerlerse hiçbir belge ararnmaksızın brüt
kira bedelinin
%25 ini götürü gider olarak indirebilirler.
Burada dikkat edilecek husus. vergi mükellefi gerçek kişi aynı zamanda 2001 yılı
için 700.000.000.- TL istisnadan yararlanıyor ise , istisnadan sonra bakiye ka!an
vergiye
tabi tutar üzerinden gider indiriminden yararlanacağıdır.
Götürü gider usulunu seçen mükellef iki yıl bu usulden dönememektedir.
Kira gelirlerinden doğacak vergiler üç eşit taksitte ödenebilecektir. Gelirleri
sadece Kira
geliri olan ve kira gelirlerinden vergisi tevkif yolu ile ödenmiş mükelleflerin
gelirleri
GVK nun 103.cü maddesindeki bir ve ikici tarifelerinin toplamının yarısını
geçmiyor ise
yani 4.900.000.000--TL yi geçmiyor ise beyan yükümlüğü yoktur.
Ticari mesleki faa!iyetinden yıllık beyanname verme yükümü olanlar mesken
kiralarının tamammı, tevkif ata (stopaja ) tabi tutulmuş işyeri kiralarının
4.900.000.000 TL-
yi aşan kısmını beyan edeceklerdir.
Konunun anlaşılması yönüyle , Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğünün
konuya
ilişkin beyanname düzenleme kılavuzundaki açıklamalarına ve örneklerine de yer
veriyoruz.
Şöyleki ;
KİMLER BEYANNAME VERECEK ?
Beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradının ibaret olan
mükelleflerden ;
* Bir takvim yılı içinde elde ettiği konut kira geliri istisna tutarını (2001
yılı için
700.000.000. lirayı ) aşanlar,
* İşyeri kira gelirleri üzerinden vergi kesintisi yapılanlardan kira
gelirlerinin brüt tutarı
beyanname verme sınırı (2001 yılı için 4 milyar 900 milyon lirayı ) aşanlar,
* İşyerini vergi kesintisi yapma zorunluluğu olmayanlara (örneğin , basit usulde
vergiye
tabi mükelleflere ) kiralayanlar,
* Diğer mal ve haklardan kira geliri elde edenler.
Eşler ve çocukların kira gelirleri ayrı beyanname ile beyan edilir.
KİMLER SADECE MENKUL SERMAYE İRADINI BEYAN EDECEK
Beyana tabi kira geliri ile birlikte aşağıdaki gelirlerin elde edilmesi halinde
,beyanname
Ocak ayında verilir ve beyannamede sadece kira geliri beyan edilir.
* Tevkifata tabi tutulmuş mevduat faizleri,repo gelirleri,özel finans
kurumlarınca kar ve
zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar payıları ile menkul kıymetler
yatırım
fonları katılma belgelerine ödenen kar payıları,
* Yukarıda sayılanlar dışında kalan ve toplamı 4 milyar 900 milyon lirayı
(indirim
oranı uygulandıktan sonra ) aşmayan tevkifata tabi tutulmış menkul sermaye
iratları,
* Tevkif suretiyle vergilendirilmiş ücretler,
* Gerçek usulde tepit edilmeyen zirai kazançlar,
* İstisna hadleri içinde kalan kazanç ve iratlar.
YURT DIŞINDA ÇALIŞAN VATANDAŞLARIMIZ HANGİ DURUMDA BEYANNAME VERECEK
Yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarından Türkiye' de elde ettiği beyana tabi
geliri sadece
gayrimenkul sermaye iradından ibaret olanlardan ;
* Bir takvim yılı içinde elde ettiği konut kira geliri istisna tutarını (2001
yılı için
700.000.000 lirayı ) aşanlar,
* İşyerinin vergi kesintisi yapma zorunluluğu olmayanlara (örneğin, basit usulde
vergiye
tabi mükelleflere ) kiralayanlar,
* Diğer mal ve haklardan kira geliri elde edenler.
BEYANNAME NE ZAMAN VE NEREYE VERİLECEK ?
* 1 OCAK 2001 /31 ARALIK 2001 dönemine ait beyana tab, gelirleri sadece kira
gelirinden
ibaret olan mükellefler 2002 yılının OCAK ayı içinde beyannamelerini
vereceklerdir.
* Gayrimenkul sermaye iradının yanında beyana tabi diğer gelirlerin de olması
halinde
beyanname Mart ayında verilecektir.
* Beyanname, mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine verilecektir.Müklellefler
normal
olarak ikametgahlarının bulunduğu yerin vergi dairesine bağlıdırlar.
VERGİ NE ZAMAN , NEREYE ÖDENECEK ?
* Beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi OCAK , NİSAN ve TEMMUZ aylarında
olmak üzere 3 eşit taksitte ödenecektir.
* Hesaplanan vergi ve fon payı aşağıdaki yerlere ödenebilir :
* Mükellefin bağlı bulunduğu vergi dairesine ,
* Bağlı olunan vergi dairesinin bulunduğu yerin belediye sınırları dışındaki
vergi
dairelerine,
* Yetkili banka şubelerine.
KİRA GELİRİ ELDE EDİLDİĞİ HALDE BEYANNNAME VERİLMEZ VEYA EKSİK BEYAN EDİLİRSE NE
OLUR ?
* Konutlardan elde edilen kira gelirleri beyan edilmez veya eksik beyan
edilirse,
700.000.000 liralık istisnadan yararlanılmaz .
* Beyan edilmesi gereken kira gelirinin bildirilmemesi halinde , mükellef adına
iki kat
birinci derece usulsüzlük cezası kesilir ve mükellefin geliri taktir
komisyonunca taktir
edilir.
* Takdir edilen gelir üzerinden , gelir vergisi ve fon payı ile vergi cezası
hesaplanır,
ayrıca gecikilen her ay için gecikme faizi talep edilir .
* Bu şekilde tahakkuk eden vergi , fon payı , ceza ve gecikme faizinin tahakkuk
tarihinden
itibaren bir ay içinde ödenmesi zorunludur.Ödenmediği taktirde, vergi dairesince
her ay
için ayrıca gecikme zammı hepsaplanmak suretiyle cebren tahsil yoluna gidilir.
KİRA GELİRİNDEN İNDİRİLEBİLECEK GİDERLER
Gayrimenkul sermaye iradında safi iradın saptanması için,kira gelirinden
indirilecek
gider konusunda seçlebilecek iki yöntem vardır:
* Gerçek Gider Yöntemi
* Götürü Gider Yöntemi
Götürü veya gerçek gider yönteminin seçimi,taşınmaz malların tümü için
yapılır.Bunlardan
bir kısmı için gerçek gider,diğer kısmı için götürü gider yöntemi seçilmez.
GERÇEK GİDER YÖNTEMİNİN SEÇİLMESİ DURUMUNDA İNDİRİLECEK
GİDERLER NELERDİR?
* Gerçek gider yönteminin seçilmesi durumunda ;
1. Kirayı verenin ödediği aydınlatma,su,ısıtma,asansör giderleri,
2. Kiraya verilen malların idaresi için yapılan ve gayrimenkülün önemi ile
mütenasip idare
giderleri,
3. Kiraya verilen mal ve haklara ait sigorta giderleri,
4. Kiraya verilen mal ve haklar dolayısıyla yapılan ve bunlara sarf olunan
borçların faizleri
ile konut olarak kiraya verilen bir adet gayrimenkulün iktisap yılından itibaren
5 yıl süre
ile iktisap bedelinin % 5'i(iktisap bedelinin % 5'i tutarındaki bu
indirim,sadece ilgili
gayrimekule ait hasılata uygulanacak ,indirilmeyen kısım gider fazlalığı
sayılmayacaktır.1997 yılından önce iktisap edilen konutlar için indirimden
yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.),
5. Emlak vergisi,resim harç ve şerefiyelerle kiraya veren tarafından
belediyelere ödenen
harcamalara katılma payları,
6. Amortismanlar,
7. Kiraya verenin yaptığı onarım giderleri ile bakım ve idame giderleri,
8. Kira ile tuttukları mal ve hakları kiraya verenlerin ödedikleri kiralar ve
diğer gerçek
giderler,
9. Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin kirayla oturdukları konut
veya
lojmanların kira bedeli (yurtdışında işçi olarak çalışan Türk vatandaşlarının
yabancı
ülkelerde ödedikleri kira bedelleri hariç ),
10. Kiraya verilen mal ve haklarla ilgili olarak sözleşmeye,kanun veya ilama
istinaden
ödenen zarar ziyan ve tazminatlar.
Brüt kira tutarından indirilir
* Ancak bu giderlerin vergisinden istisna edilen tutara isabet eden kısma
indirilemez
GÖTÜRÜ GİDER YÖNTEMİNİN SEÇİLMESİ DURUMUNDA GİDER İNDİRİMİ
NASIL YAPILIR ?
* Götürü gider yöntemini seçen mükellefler , (hakları kiraya verenler hariç)
kira
gelirlerinden istisna tutarını düştükten sonr kalan tutarına % 25' ioranındaki
götürü
gideri gerçek giderlere karşılık olmak üzere indirilebilirler.
* Ancak , bu usulü seçen mükellefler iki yıl geçmedikçe gerçek gider yöntemine
dömezler.
KİRA GELİRLERİNE İSTİSNA NASIL UYGULANACAK ?
* Bir konuda birden fazla kişinin ortak olması halinde,bu konuttan elde edilen
kira
gelirlerinin vergilendirilmesinde her bir ortak için 700.000.000 liralık istisna
ayrı ayrı
uygulanacaktır.
* Bir mükellefin birden fazla konuttan kira geliri elde etmesiş halinde, istisna
kira giderleri
toplamına bir defa uygulanacaktır.
2001 TAKVİM YILI GELİRLERİNE UYGULANACAK VERGİ TARİFESİ
* 2.800.000.000 liraya kadar % 20
* 7.000.000.000 liranın 2.800.000.000. lirası için
* 560.000.000 lira fazlası % 25
* 14.000.000.000 liranın 7.000.000.000. lirası ,için
* 1.610.000.000 lira fazlası % 30
* 35.000.000.000 liranın 14.000.000.000. lirası için
* 3.710.000.000 lira , fazlası % 35
* 70.000.000.000 liranın 35.000.000.000 lirası için
* 11.060.000.000 lira , fazlası % 40
* 70.000.000.000 liradan fazlasının 70.000.000.000 lirası için 25.060.000.000
lira fazlası % 45
ÖRNEK 1
Mükellef Selim KAYA İzmir'de bulunan ve konut olarak kiraya verdiği dairesinden
2001
yılında 2 milyar 700 milyon lira kira geliri elde etmiştir.Beyana tabi başka
geliri
bulunmayan mükellef,götürü gider yönteminini seçmiştir.Mükellfin kira gelirine
ilişkin
gelir vergisi ve fon payı aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.
Gayrisafi İrat Toplamı 2.700.000.000 TL
Vergiden istisna Tutar 700.000.000 TL
Kalan (2.700.000.000-700.000.000) 2.000.000.000. TL
% 25 Götürü gider (2.000.000.000x%25) 500.000.000.TL
Vergiye Tabi Gelir
(2.000.000.000-500.000.000) 1.500.000.000 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi 300.000.000 TL
Fon Payı Matrahı 300.000.000 TL
Hesaplanan Fon Payı
(300.000.000x%10) 30.000.000 TL
ÖRNEK 2
Mükellef Beyza AKBULUT , Ankara'da bulunan ve konut olarak kiraya verdiği
dairesinden
2001 yılında 3 milyar 200 milyon lira kira geliri elde etmiştir .
Beyana tabi başka geliri olmayan mükellef, gerçek gider yöntemini seçmiş olup,
bu konut
ile ilgili gerçek giderleri toplamı 1 milyar 200 milyon liradır.
Mükellefin kira gelirine ilşkin gelir vergisi ve fon payı aşağıdaki gibi
hesalanacaktır.
Gayrisafi İrat Toplamı 3.200.000.000 TL
Vergiden İstisna Tutar 700.000.000 TL
Kalan (3.200.000.000-700.000.000) 2.500.000.000 TL
Vergiye Tabi İrada İsabet Eden
Gerçek Gider Tutarı 937.500.000 TL
Vergiye Tabi Gelir
(2.500.000.000-937.500.000) 1.562.500.000 TL
Hesaplanan Gelir Vergisi 3210.500.000 TL
Fon Payı Matrahı 312.500.000 TL
Heasplanan Fon Payı
(312.500.000*%10) 31.250.000.000 TL
(Gerçek gider usulünü seçen mükellefler,vergiden istisna edilen kısma isabet
eden giderleri
hasılatlarından gider olarak indiremeyecekler.sadece vergiye tabi hasılata
isabet eden
giderleri indirebileceklerdir.Bunun için toplam gider tutarından vergiye tabi
hasılata isabet
eden kısmının hesaplanması gerekir.Vergiye tabi hasılata isabet eden gider
aşağıdaki
formüle göre hesaplanacaktır.
Vergiye Tabi HasılatxToplam Gider=
Toplam Hasılat
2.500.000.000x1.200.000.000=9337.500.000 TL)
3.200.000.000
Ticaret ve Sanyii Odası üyemizin bir kısmının Anonim ve Limited Şirket ortaklığı
şeklinde
olması Anonim ve Limited şirket ortakalarının genellikle şahsi olarak ticari ve
mesleki
faaliyetinin bulunmaması nedeniyle bu şekilde Anonim veLimited Şirket ortağı
olan kira ve
kira geliri elde eden üyelerimizin kira geliri yönüyle durumlarını
değerlendirmeleri
açısından yararlı olacağı düşüncesi ile konu hakkında kısa açıklamamlara yer
verilmiştir.
Daha ayrıntılı bilgi için üyelerimiz Odamız Hukuk Müşavirliğine başvurabilirler.
Yeni Yılın ;yeni umutlara,sağlıkve mutluluklara vesile olması dileğiyle,
Saygılarımla,
Mustafa Dönmez
Gediz Ticaret ve Sanayi Odası
Yönetim Kurulu Başkanı