BELGE DÜZENİ İLE İLGİLİ ÖZEL USULSÜZLÜK CEZASI

UYGULAMASINDA YARGININ BAKIŞI


213 Sayılı Vergi Usul Yasasının 353/2 maddesinde belge düzenindeki yasaya aykırı eylemler

ile ilgili tecziye hükümleri yer almaktadır.Anılan yasa hükmüne aynen yer veriyoruz.



2135 VUK madde 353/2"...Parekende satış fişi,ödeme kaydedici cihazla verilen fiş,giriş ve

yolcu taşıma bileti,sevk irsaliyesi,taşıma irsaliyesi, yolcu listesi, günlük müşteri listesi ile

maliye bakanlığınca düzenleme zorunluluğu getiren belgelerin düzenlenmediğinin,

kullanılmadığının, bulundurulmadığının, düzenlenen belgelerin aslı ve örneğinde farklı

meblağlara yer verildiğinin veya gerçeğe aykırı düzenlendiğinin tespiti halinde her bir belge

için 35.000.000-TL. özel usulsüzlük cezası kesilir..."



Yukarıdaki eylem ve fiiller maddi anlamda aynı yasanın 359. uncu maddesinde de sahte veya

muhteviyatı itibarriyle yanıltıcı vesika nitelemesinde değerlendirilmesi halinde 353.üncü

maddesindeki vergi cezalarından ayrı olarak hürriyeti bağlayıcı ceza yönüyle vakayı

Defterdarlık Savcılık Makamına da intikal ettirmeye yetkili kılınmıştır.



Parekende satış fişi,ödeme kaydedici cihazla verilen fiş,giriş ve yolcu taşıma bileti,sevk

irsaliyesi,taşıma irsaliyesi,yolcu listesi, günlük müşteri listesi ile maliye bakanlığınca

düzenlenme zorunluluğu getirilen belgelerin düzenlenmediğinin , kullanılmadığının ,

bulundurulmadığının,düzenlenen belgelerin aslı ve örneğinde farklı meblağlara yer

verildiğinin veya gerçeğe aykırı düzenlendiğinin tespiti , 213 sayılı yasada belge tabiri

kullanıldığından , hürriyeti bağlayıcı ceza açısından da tecziyeyi gerektiren bir durundur.

Bu açıdan yazımızda değerlendirme yapılmayacaktır ama bilinmesi yönüyle bu açıklamaya

da yer verilmiştir.



353 2 madde metninde de görüleceği üzere yasa koyucu belgeleri tanımlayıcı hüküm ile,

- Perakende satış fişi

- ödeme kaydedici cihazla verilen fiş

- giriş ve yolcu taşıma bileti,

- sevk irsaliyesi,

- taşıma irsaliyesi,

- yolcu listesi,

- günlük müşteri listesi ile maliye bakanlığınca düzenleme zorunluluğu getirilen belgeler,
şeklinde tek tek tadadı olarak sayılmış sıralanmış ve belirtilmiştir.

Burada uygulamada çarpıklığı,ceza hukuku genel hükümlerine göre maliyenin bir defa
düzenlediği tutanak ile tespit ettiği birden fazla

- Perakende satış fişi,

- ödeme kaydedici cihazla verilen fiş,

- giriş ve yolcu taşıma bileti,

- sevk irsaliyesi,

- taşıma irasaliyesi,

- yolcu listesi,

- günlük müşteri listesi ile maliya bakanlığınca düzenlenme zorunluluğı getirilen belgeler,
şeklinde VUK sayılan bu bilgilerin düzenlenmediğinin,kullnılmadığının,bulundurulmadığının,
düzenlenen belgelerin aslı ve örneğinde farklı meblağlara yer verildiğinin veya gerçeğe
aykırı düzenlendiğinin tespiti halinde her bir belge için 35.000.000-TL özel usulsüzlük
cezası kesilir hükmünün,özel usulsüzlük cezası şeklindeki tezciyenin nasıl gerçekleşeceğindendir.

Yani maliyenin tepit tutanağı bazında bir tespit bir suç mu dur.
Yoksa bir tespitte birden fazla perakende satış fişi,ödeme kaydedici cihazla verilen fiş,giriş
ve yolcu taşıma bileti,sevk irsaliyesi,taşıma irsaliyesi,yolcu listesi,günlük müşteri listesi ile
maliye bakanlığınca düzenleme zorunluluğu getrilen belgeler,şeklinde ortaya çıkan bir
tutanaktaki birden fazla belge ile ilgili belge sayısının her biri ayrı ayrı özel usulsüzlük
cezası kelimesini gerektirecek şekilde suç mudur.

Maliye Bakanlığı'nın konu ile ilgili tebliğ uygulaması, bir tespitte birden fazla yukarıda

ayrıntısı sıralanan cinste belge düzenlenmediği , kullanılmadığı vs. yasaya aykırı fiilerein tespit

edilmesi halinde, 2135 VUK 353/2'ye göre bir tutanakta tespit edilen birden fazla her bir

belge adedi kadar ve her bir belge için ayrı ayrı özel usulsüzlük ceza yolundadır.


Ancak Maliyenin halen tebliğ ile düzeltmediği bu bakış açısı görüşümüze göre ceza

hukukun genel hükümlerine ve genel anlamda tanımlayıcı hükümlerine aykırı olduğunu

düşünüyorum. Hukuka aykırı eylemin ortaya çıkışında , bulunan maddi unsuru,Maliyenin

düzenlediği tespit tutanağıdır.Yani cezayı getiren eylemin tespitidir.Bu tespit belgesinde

birden fazla belgeyi kapsasa da,tespit anı ve birden fazla belgenin bir tutanak ile tespiti

kendi içinde bir bütünlük teşkil eder.Suç nitelemesi açısından mütemadi suç olarak

nitelenebilir.


Aksine düşünce,örneğin kaçakçılık yapan kişinin yakalanma anındaki yakalanan paket sayısı

kadar ayrı ayrı dava açılması ve tecziyesi gibi bir görüşü getirir ki bu ceza hukukun genel

esprisinde aykırı düşer.Tepit tutanağında zapta geçen birden fazla belgeden son belge

mütemadi suçun tamamlandığı an şeklinde yorumlanmalı ve hukuka aykırılıkları tespit eden

tespit tutanağı kendi içinde bir bütünlük teşkil etmelidir. Ve tespit tutanağındaki tüm

ayrıntılar için tek bir özel usulsüzlük ceza uygulaması gerektiği düşüncesindeyim.


Nitekim : Bu konuda 14.06.2001 gün ve 24432 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yüksek

Danıştay 4.üncü dairesinin 12.04.2001/657 karar 2001/1510 sayılı kararında

".......Maddede her bir belge için özel usulsüzlük cezası kesileceği şeklinde yapılan

düzenleme belge Nevi'ni belirlemek için yapılmış olup aynı nevi belgenin düzenlenmediğinin

tespiti halinde tespit sayısının esas alınması gerekmektedir.Olayad tek bir

tutanakta yer alan bilgilerin her biri ayrı bir tespit sayılıp bunlar için atrı ayrı özel

usulsüzlük cezası kesilmiştir.01.04.2000 tarihli tutanakta üç ayrı nihai tüketiciye yapılan

ekmek satışı için ödeme ödeme kaydedici cihaz fişi düzenlenmediği tespit edilmiş

düzenlenmeyen ödeme kaydedici ichaz fişi sayısı dikkate alınarak (30.000.000*3)

90.000.000 lira özel usulsüzlük cezası kesildiği anlaşılmıştır.Anhcak ortada aynı nitelikte

birden fazla belgenin düzenlenmemesine ilişkin tek bir tespit sayısı esas

alınarak sadece bir özel usulsüzlük cezası kelimesi gerekirken ayrı ayrı özel usulsüzlük

cezası kelimesinde isabet görülmemiştir.

Bu nedenle Danıştay Başsavcılığı'nın kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile Ankara

Bölge idari mahkemesi kararının;2577 sayılı İdari yargılama Usulü Kanunun 51.Maddesi

uyarınca kanun yararına ve hüküm sonuçlarına etkili olmamak üzere bozulmasına,kararın

birer örneğinin Adalet Bakanlığı ile Danıştay Başsavcılığına gönderilmesine,Resmi Gazetede

yayımlanmasına..."


Şeklinde Karar verilmiştir.


Anılan iş bu karara göre ,bir tespit tutanağında birden fazla belgede yasaya aykırılık olsa bile

tek özel uslsüzlük cezası uygulanabileceği yasaya uygun bulunmuştur.


Yaygın ve yoğun denetim altında bu tür sorunlara maruz kalan tacirlerimizden bu şekilde

tespit tutanağı ile birden fazla özel usulsüzlük cezasına maruz kalmaları halinde haklarını

bilmeleri ve bu tür olaylara Yüksek Yargı'nın bakışı açısını da görmeleri açısından,faydalı

olması dileğiyle bilgilerinize sunarım.


Musatafa DÖNMEZ
Gediz Ticaret ve Sanayii Odası
Yönetim Kurulu Başkanı