BELGE DÜZENİ İLE İLGİLİ ÖZEL USULSÜZLÜK CEZASI
UYGULAMASINDA YARGININ BAKIŞI
213 Sayılı Vergi Usul Yasasının 353/2 maddesinde belge düzenindeki yasaya aykırı
eylemler
ile ilgili tecziye hükümleri yer almaktadır.Anılan yasa hükmüne aynen yer
veriyoruz.
2135 VUK madde 353/2"...Parekende satış fişi,ödeme kaydedici cihazla verilen
fiş,giriş ve
yolcu taşıma bileti,sevk irsaliyesi,taşıma irsaliyesi, yolcu listesi, günlük
müşteri listesi ile
maliye bakanlığınca düzenleme zorunluluğu getiren belgelerin düzenlenmediğinin,
kullanılmadığının, bulundurulmadığının, düzenlenen belgelerin aslı ve örneğinde
farklı
meblağlara yer verildiğinin veya gerçeğe aykırı düzenlendiğinin tespiti halinde
her bir belge
için 35.000.000-TL. özel usulsüzlük cezası kesilir..."
Yukarıdaki eylem ve fiiller maddi anlamda aynı yasanın 359. uncu maddesinde de
sahte veya
muhteviyatı itibarriyle yanıltıcı vesika nitelemesinde değerlendirilmesi halinde
353.üncü
maddesindeki vergi cezalarından ayrı olarak hürriyeti bağlayıcı ceza yönüyle
vakayı
Defterdarlık Savcılık Makamına da intikal ettirmeye yetkili kılınmıştır.
Parekende satış fişi,ödeme kaydedici cihazla verilen fiş,giriş ve yolcu taşıma
bileti,sevk
irsaliyesi,taşıma irsaliyesi,yolcu listesi, günlük müşteri listesi ile maliye
bakanlığınca
düzenlenme zorunluluğu getirilen belgelerin düzenlenmediğinin ,
kullanılmadığının ,
bulundurulmadığının,düzenlenen belgelerin aslı ve örneğinde farklı meblağlara
yer
verildiğinin veya gerçeğe aykırı düzenlendiğinin tespiti , 213 sayılı yasada
belge tabiri
kullanıldığından , hürriyeti bağlayıcı ceza açısından da tecziyeyi gerektiren
bir durundur.
Bu açıdan yazımızda değerlendirme yapılmayacaktır ama bilinmesi yönüyle bu
açıklamaya
da yer verilmiştir.
353 2 madde metninde de görüleceği üzere yasa koyucu belgeleri tanımlayıcı hüküm
ile,
- Perakende satış fişi
- ödeme kaydedici cihazla verilen fiş
- giriş ve yolcu taşıma bileti,
- sevk irsaliyesi,
- taşıma irsaliyesi,
- yolcu listesi,
- günlük müşteri listesi ile maliye bakanlığınca düzenleme zorunluluğu getirilen
belgeler,
şeklinde tek tek tadadı olarak sayılmış sıralanmış ve belirtilmiştir.
Burada uygulamada çarpıklığı,ceza hukuku genel hükümlerine göre maliyenin bir
defa
düzenlediği tutanak ile tespit ettiği birden fazla
- Perakende satış fişi,
- ödeme kaydedici cihazla verilen fiş,
- giriş ve yolcu taşıma bileti,
- sevk irsaliyesi,
- taşıma irasaliyesi,
- yolcu listesi,
- günlük müşteri listesi ile maliya bakanlığınca düzenlenme zorunluluğı
getirilen belgeler,
şeklinde VUK sayılan bu bilgilerin düzenlenmediğinin,kullnılmadığının,bulundurulmadığının,
düzenlenen belgelerin aslı ve örneğinde farklı meblağlara yer verildiğinin veya
gerçeğe
aykırı düzenlendiğinin tespiti halinde her bir belge için 35.000.000-TL özel
usulsüzlük
cezası kesilir hükmünün,özel usulsüzlük cezası şeklindeki tezciyenin nasıl
gerçekleşeceğindendir.
Yani maliyenin tepit tutanağı bazında bir tespit bir suç mu dur.
Yoksa bir tespitte birden fazla perakende satış fişi,ödeme kaydedici cihazla
verilen fiş,giriş
ve yolcu taşıma bileti,sevk irsaliyesi,taşıma irsaliyesi,yolcu listesi,günlük
müşteri listesi ile
maliye bakanlığınca düzenleme zorunluluğu getrilen belgeler,şeklinde ortaya
çıkan bir
tutanaktaki birden fazla belge ile ilgili belge sayısının her biri ayrı ayrı
özel usulsüzlük
cezası kelimesini gerektirecek şekilde suç mudur.
Maliye Bakanlığı'nın konu ile ilgili tebliğ uygulaması, bir tespitte birden
fazla yukarıda
ayrıntısı sıralanan cinste belge düzenlenmediği , kullanılmadığı vs. yasaya
aykırı fiilerein tespit
edilmesi halinde, 2135 VUK 353/2'ye göre bir tutanakta tespit edilen birden
fazla her bir
belge adedi kadar ve her bir belge için ayrı ayrı özel usulsüzlük ceza
yolundadır.
Ancak Maliyenin halen tebliğ ile düzeltmediği bu bakış açısı görüşümüze göre
ceza
hukukun genel hükümlerine ve genel anlamda tanımlayıcı hükümlerine aykırı
olduğunu
düşünüyorum. Hukuka aykırı eylemin ortaya çıkışında , bulunan maddi
unsuru,Maliyenin
düzenlediği tespit tutanağıdır.Yani cezayı getiren eylemin tespitidir.Bu tespit
belgesinde
birden fazla belgeyi kapsasa da,tespit anı ve birden fazla belgenin bir tutanak
ile tespiti
kendi içinde bir bütünlük teşkil eder.Suç nitelemesi açısından mütemadi suç
olarak
nitelenebilir.
Aksine düşünce,örneğin kaçakçılık yapan kişinin yakalanma anındaki yakalanan
paket sayısı
kadar ayrı ayrı dava açılması ve tecziyesi gibi bir görüşü getirir ki bu ceza
hukukun genel
esprisinde aykırı düşer.Tepit tutanağında zapta geçen birden fazla belgeden son
belge
mütemadi suçun tamamlandığı an şeklinde yorumlanmalı ve hukuka aykırılıkları
tespit eden
tespit tutanağı kendi içinde bir bütünlük teşkil etmelidir. Ve tespit
tutanağındaki tüm
ayrıntılar için tek bir özel usulsüzlük ceza uygulaması gerektiği
düşüncesindeyim.
Nitekim : Bu konuda 14.06.2001 gün ve 24432 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
yüksek
Danıştay 4.üncü dairesinin 12.04.2001/657 karar 2001/1510 sayılı kararında
".......Maddede her bir belge için özel usulsüzlük cezası kesileceği şeklinde
yapılan
düzenleme belge Nevi'ni belirlemek için yapılmış olup aynı nevi belgenin
düzenlenmediğinin
tespiti halinde tespit sayısının esas alınması gerekmektedir.Olayad tek bir
tutanakta yer alan bilgilerin her biri ayrı bir tespit sayılıp bunlar için atrı
ayrı özel
usulsüzlük cezası kesilmiştir.01.04.2000 tarihli tutanakta üç ayrı nihai
tüketiciye yapılan
ekmek satışı için ödeme ödeme kaydedici cihaz fişi düzenlenmediği tespit edilmiş
düzenlenmeyen ödeme kaydedici ichaz fişi sayısı dikkate alınarak (30.000.000*3)
90.000.000 lira özel usulsüzlük cezası kesildiği anlaşılmıştır.Anhcak ortada
aynı nitelikte
birden fazla belgenin düzenlenmemesine ilişkin tek bir tespit sayısı esas
alınarak sadece bir özel usulsüzlük cezası kelimesi gerekirken ayrı ayrı özel
usulsüzlük
cezası kelimesinde isabet görülmemiştir.
Bu nedenle Danıştay Başsavcılığı'nın kanun yararına temyiz isteminin kabulü ile
Ankara
Bölge idari mahkemesi kararının;2577 sayılı İdari yargılama Usulü Kanunun
51.Maddesi
uyarınca kanun yararına ve hüküm sonuçlarına etkili olmamak üzere
bozulmasına,kararın
birer örneğinin Adalet Bakanlığı ile Danıştay Başsavcılığına
gönderilmesine,Resmi Gazetede
yayımlanmasına..."
Şeklinde Karar verilmiştir.
Anılan iş bu karara göre ,bir tespit tutanağında birden fazla belgede yasaya
aykırılık olsa bile
tek özel uslsüzlük cezası uygulanabileceği yasaya uygun bulunmuştur.
Yaygın ve yoğun denetim altında bu tür sorunlara maruz kalan tacirlerimizden bu
şekilde
tespit tutanağı ile birden fazla özel usulsüzlük cezasına maruz kalmaları
halinde haklarını
bilmeleri ve bu tür olaylara Yüksek Yargı'nın bakışı açısını da görmeleri
açısından,faydalı
olması dileğiyle bilgilerinize sunarım.
Musatafa DÖNMEZ
Gediz Ticaret ve Sanayii Odası
Yönetim Kurulu Başkanı