İŞ GÜVENCESİ KANUNU İLE İLGİLİ ÖZET BİLGİ


Kamuoyunda İş Güvencesi Kanunu olarak bilinen "4773 sayılı İş Kanunu,
Sendikalar Kanunu ile Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar
Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunda Değişik Yapılması
Hakkında Kanun "bir seçim tavizi olarak TBMM Genel Kurulu'nun 8 Ağustos 2002
tarihli Olağanüstü oturumda kabul edilmiş ve 15 Ağustos 2002 tarih ve 24847 sayılı
Resmi Gazete'de yayımlanmış.

Söz konusu Kanunun 13. maddesinde son anda yapılan değişik uyarınca bu
Kanunun 15 Mart 2003 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde
yürürlüğe girmesi kabul edilmiştir.

İş Güvencesi Kanunu Neler Getiriyor?

Hükümetten ve TBMM Sağlık,Aile,Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu'ndan gelmiş
olduğu şeklinde ilave olarak Genel Kurul'da verilen önergelerle aşağıdaki 3 yeni husus
Kanun metnine girmiştir.

1. Tarım işleri İş Kanunu kapsamına alınmış,ancak 50 ve daha az işçi
çalıştıran tarım sektöründeki işyerleri İş Kanunu kapsamı dışında
tutulmuşlardır.
2. Kanun ile getirilen iş güvencesi kurallarının Basın Mesleğinde Çalışanlarla
Çalıştıranlar Arasındanki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun'a kıyasen
uygulanacağı kabul edilmiştir.
3. Kanunun yürürlük tarihi 15.03.2003 olarak tespit edilmiştir.

} İşçi Çıkarmak Zorlaştırıldı:

1475 sayılı İş Kanununun kapsamına giren,on veya fazla işçiyi bir hizmet akdine
dayanarak çalıştıran işyerlerinde;

=> En az 6 aylık kıdemi olan,
=> İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili niteliğinde olmayan,

bir işçinin belirsiz süreli hizmet akdinin feshinde;


* İşveren Kanunda belirlenen ve işçinin yeterliliğinden, davranışlarından,
işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir nedene
dayanacak ve fesih nedenini yazılı olarak açık ve kesin biçimde belirtecek,
* İşveren bakınından beklenemeyecek haller hariç olmak üzere davranışı veya
verimi ile ilgili nedenlerle iş akdinin feshi halinde işçinin yazılı savunmasının
alınması gerekecek,

* Hizmet akdinin neden gösterilmeden feshi halinde veya işçi gösterilen sebebin
geçerli olmadığı iddiasında ise işçi tarafından bir ay içinde iş mahkemesine
dava açabilecek,

* Toplu iş sözleşmesinde hüküm varsa veya taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı
sürede özel mahkeme götürülebilecek,

* İşçi tarafından açılacak hizmet akdinin feshinin geçerli bir sebebe
dayanmadığına ilişikn dava feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat
mükellefiyeti işverende olacak,

* Dava seri muhakeme usulüne göre iki ay içinde sonuçlandırılacak,Mahkemece
verilen kararın temyizi halinde,Yargıtay bir ay içinde kesin kararını verecek,

* İşçi mahkemeden işe iade kararı aldığı takdirde,işveren işçiyi ya tekrar işe
başlatacak ya da işe başlatmaz ise işçiye,Mahkemece hükmedilecek tutarda
(en az altı ay en çok bir yıl ücreti tutarında) tazminat ödeyecek,

* İşverence işçiye ayrıca; Mahkeme kararının kesinleşmesine kadar
çalıştırılmadığı süre içinde en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve
diğer hakları ödenecek,

* İşçi kesinleşen Mahkeme kararının tebliğinden itibaren altı iş günü içinde işe
başlamak için işverene başvuruda bulunacak, bu süre içinde başvuruda
bulunmazsa,işverence yapılmış olan fesih geçerli bir fesih sayılacak ve işveren
sadece bunun hukuki sonuçlarından sorumlu olacak,yani işçiye koşulları varsa
sadece ihbar ve kıdem tazminatı ödeyecek,

* İşverenin bildirim şartına uymaması veya bildirim süresine ait ücreti peşin
vererek hizmet akdini feshetmesi,işçinin iş güvencesi ile ilgili getirilen
haklardan yararlanabilmesine engel olmayacak,

* Mahkemece feshin geçersizliğine karar verildiğinde,işçi başka bir yerde iş
bulmuş ve eski işine dönmek istemiyorsa durumu,6 işgünü içinde işverene
bildirecek,yazılı olarak yapılacak bu bildirim üzerine işçinin hizmet akdi geçerli
bir sebeple feshedilmiş gibi sayılacak ve işçiye geçerli fesih nedeniyle hak
edeceği tazminatları ödenecek,

* İşveren tarafından;işçinin hizmet ekdinin İş kanunun17.maddesindeki
sebeplere dayanarak feshedilmesi halinde,feshin bu sebeplere uygun olmadığı
iddiası ile işçi;iş güvencesine ilişkin hükümlerden yararlanabilecektir.

* Mahkemece feshin geçersiz olduğuna karar verilmesi ve işçinin işverence işe
başlatılmaması halinde ise, işçiye;

> Kıdem tazminatı,

> İhbar tazminatı,(ihbar öneli kullandırılmamış ise)

> Mahkemece hükmedilecek tazminat (en az 6 ay,en çok bir yıllık ücreti
tutarında),

> Çalışmadığı döneme ait dört aylık ücreti ve diğer her türlü hakları
ödenecek,ayrıca hak kazanmış ise işçi işsizlik sigortasından da
yararlanacaktır.

Ayrıca iş güvencesi kapsamı dışında bırakılmış işçilerin hizmet akidleri,fesih
hakkının kötüye kullanılması yoluyal sona erdirilmiş ise işveren İş kanunun 13.
maddesinde yer alan bildirim süresine ait ücretin ÜÇ KATI tutarında bir
"kötüniyet tazminatı" ödeyecektir.

Fesih İçin Geçerli Sebep Oluşturmayacak Hususlar:

Aşağıdaki hususlar fesih için geçerli bir sebep oluşturmayacaktır:

a) Sendika üyeliği veya çalışma saatleri dışında ya da işverenin rızası ile çalışma
saatleri içinde sendikal faaliyetlere katılmak,

b) İşyeri sendika temsilciliği veya işçi temsilciliği yapmış olmak,yapmak veya
temsilciliğe aday olmak,

c) Mevzuattan veya sözleşmeden doğan haklarını takip için işveren aleyhine
idari veya adli makamlara başvurmak veya bu hususta başlatılmış sürece
katılmak,

d) Irk,renk,cinsiyet,medeni hal,aile yükümlülükleri,hamilelik,din siyasi,
görüş,etnik veya sosyal köken,

e) 70 inci madde uyarınca kadın işçilerin çalıştırmalarının yasak olduğu
doğumdan önce 6 ve doğumdan sonra 6 hafta olmak üzere toplam 12
haftalık sürede işe gelmemek,

f) Hastalık veya kaza nedeniyle 17 inci maddenin (1) numaralı bendinin (b)
fıkrasında öngörülen bekleme süresinde işe geçici olarak devam etmemek,

Toplu İşçi Çıkarma:

4773 sayılı Kanun ile 1475 sayılı İş kanunun 24. maddesi değiştirilmiştir.

Toplu İşçi Çıkarma başlığı taşıyan yeni düzenlemeye göre;

* İşverence ekonomik,teknolojik,yapısal ve benzeri işletme,işyeri ve işin
gerekleri sonuca topluca veya bir ay içinde toplam en az on işçinin işten
çıkartılması "toplu işçi çıkarma" olarak nitelendirilecek,

4


* Bu şekildeki işçi çıkarmalar, en az 30 gün önceden çıkarma sebepleri,
çıkarılacak işçi sayısı ve grupları ile çıkarma işlemlerinin ne kadarlık bir zaman
diliminde gerçekleşeceğine ilişkin bilgiler, bir yazı ile işyeri sendika
temsilcilerine veya işçi temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüğüne ve iş Kurumu'na
bildirilecek,

* Bildirimden sonra temsilcilerle işveren arasında yapılacak görüşmede toplu işçi
çıkarmanın önlenmesi ya da çıkarılacak işçi sayısının azaltılması yahut
çıkarmanın işçiler açısından olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi yönünde
çaba sarfedilecek, görüşmenin sonunda toplantının yapıldığını gösteren bir
tutanak tutulacaktır.

* Fesih bildirimleri; bölge müdürlüğüne yapılan bildirimden 30 gün sonra hüküm
doğuracak,

* İşyerinin bütünüyle kapatılarak kesin ve devamlı surette faatiyete son verilmesi
halinde sadece bölge müdürlüğüne ve iş Kurumu'na 30 gün önceden bildirim
yapılacak ve işyerinde ilan edilecek,

* Mevsimlik ve kampanya işlerinde yapılan işten çıkarmalarda;işten çıkarma bu
işlerin niteliğine bağlı olarak yapılıyorsa toplu çıkarmaya ilişkin hükümler
uygulanmayacak,

Toplu işçi çıkarmalarda, iş güvencesine ilişkin hükümlerin engellenmesine
yönelik olduğu düşüncesinde olan işçi, iş güvencesine ilişkin hükümlerden
yararlanabilecektir.

} İşçi Temsilciliği Müessesesi:

Sendikal örgütlü olmayan işyerleri için işyeri temsilciliği müessesesi
getirilmiştir. Bundan böyle işyeri sendika temsilcisi bulunmayan işyerlerinden; 0
işyerlerinde çalışan işçiler tarafından, o işyerinde çalışan işçi sayısına göre;

İşçi sayısı 50'ye kadar ise 1
İşçi sayısı 51 - 100 arasında ise en çok 2
İşçi sayısı 101 - 500 arasında ise en cok 3
İşçi sayısı 501 - 1000 arasında ise en cok 4
İşçi sayısı 1001 - 2000 arasında ise en çok 6
İşçi sayısı 2000'den fazla ise en çok 8

olmak üzere işçi temsilcisi seçeceklerdir.


} İşyeri Sendika Temsilcilerinin Teminatı:

4773 sayılı Kanun ile; 2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nun 30. maddesinde
değişiklik yapılarak, işyeri sendika temsilcilerinin hizmet akdinin işverence feshine
ilişkin güvenceler önemli ölçüde kısıtlanmıştır.

Haklı bir sebep olmadıkça ve sebebi açık ve kesin olarak belirtilmedikçe hizmet
akitleri feshedilemeyen ve feshe karşı işyeri sendika temsilcisi ya da sendikası
tarafından açılacak dava Mahkemece verilecek kararın kesin olduğu ve işe iade
müessesesini içeren güvenceler kaldırılarak, işyeri sendika temsilcilerinin de
işverence hizmet akdinin feshine karşı, işgüvencesi hükümlerine tabi olacağı
düzenlenmiştir.Yararlanacakları güvenceler açısından tek farklılık; hizmet akdinin
sırf temsilcilik faaliyeti nedeniyle feshine karar verildiğinde mahkemece
öngörülecek tazminatın tutarıdır. Bu tazminat işyeri sendika temsilcileri için en az
1 yıllık ücret tutarında olacaktır.

İşyeri sendika temsilcilerine getirilen yeni bir güvence de yazılı rızası olmadıkça
çalıştığı işyerinin değiştirilemeyeceği veya işinde esaslı bir tarzda değişiklik
yapılamayacağıdır. Aksi takdirde değişiklik geçersiz sayılacaktır.

} Sendikaya Üye Olup Olmama Hürriyetinden Teminatı:

4773 sayılı Kanun ile,2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nun 31. maddesinde yapılan
yeni düzenlemeyle; hizmet akdi sendika sendikal faaliyetlerden dolay ı
feshedilmiş ise işçi iş güvencesi hükümlerinden yararlanacak, ancak işçiye
ödenecek tazminat bir yıllık ücereti tutarından az olmayacaktır.

İşverenin, hizmet akdinin feshi dışında; bir sendikaya üye olan işçilere sendika
üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında ayırım
yapması ya da işçileri, sendikaya üye olmaları veya olmamaları,iş saatleri dışında
veya işverenin rızası ile iş saatleri içinde;işçi sendika veya konfederasyonlarının
faaliyetlerine katılmalarından dolayı farklı muameleye tabi tutulması durumunda ise
işçinin 1 yıllık ücreti tutrından az olmamak üzere tazminata hükmedilecektir.

Diğer taraftan 2821 sayılı Kanunun 31. maddesine eklenen yeni bir fıkra ile de;İş
Kanununa eklenen yeni hükümlerin uygulama alanı dışında kalan işçilerin de
sendika üyeliği veya sendikal faaliyetlerden dolayı hizmet akitlerinin feshi iddiası
ile açacağı davada ispat yükünün işverende olacağı kabul edilmiş ve işçiye
ödenecek tazminat miktarı da en az 1 yıllık ücret tutarı olarak düzenlenmiştir.


4.09.2002

 Mustafa Dönmez
Gediz Ticaret ve Sanayi Odası
Yönetim Kurulu Başkanı