MATRAH ARTIRIMI YONUYLE VERGi BARISI KANUNU (11)
4811 Sayılı yasa ile mükelleflere matrah artırmında bulunma imkanı getirilmiş ve
bu
şekilde uygulamadan yararlananların anılan dönemlerde gelir ve kurumlar vergisi,
katma
değer vergisi ve stopaj gelir vergisi yönüyle vergi tahakkuk zamanaşımına kadar
anılan
yasada belirtilen koşul ve sınırlarda dönemlerden ek vergi yükümüne muhatap
olmayacakları ve incelenmeyecekleri imkan tanınmıştır. Konu ile ilgili yasa ve
tebliğ
açıklamaları çerçevede, konuyu anlaşılır bir ifadeyle özetleyerek bu bağlamda da
açıklama
yapmanın faydalı olacağını düşünüyoruz.
A. 4811 SAYILI YASAYA GÖRE MATRAH/VERGİ ARTIRIMINDAN
KİMLER YARARLANABİLECEK VE KİMLER MATRAH
ARTIRIMINDA BULUNABİLECEKLERİDİR.
1. Anılan yasa ve tebliğe göre Yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannamesi
vermek
mecburiyetinde olan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, 1998-1999-2000 ve
2001 takvim yılları için 4811 sayılı kanunun 7-8 ve 9. maddelerine göre matrah
artırımından yararlanabilecekleri belirtilmiştir.
2. Aynı şekilde katma değer vergisi mükellefleri ile hizmet erbabına ödenen
ücretlerden gelir vergisi tevkifatı yapmakla sorumlu olanlarda da bu yıllarla
ilgili
olarak matrah artırımında bulunabileceklerdir.
3. Adi ortaklıklar ve kollektif şirketlerde ortaklar komandit şirketlerde
komandite
ortaklar, adi komandit şirketlerde komanditer ortaklar, yıllık gelir vergisi
beyannamesi vermek zorunda bulunduklarından, bu mükelleflerde anılan yıllar için
matrah artırımından yararlanabileceklerdir.
4. Haklarında vergi incelemesine başlanılmış olan mükelleflerde matrah
artırımından
faydalanabileceklerdir.
5. Zarar beyan eden veya hiç beyanname vermemiş matrah artırımını
yapabileceklerdir.
6. Basit usulde vergilendirilen gelir vergisi mükelleflerinden yıllık gelir
vergisi beyannamelerini verrnemiş olanlar sözü rnatrah artırımından
faydalanabileceklerdir.
7. Gelir vergisi 94.rnaddesinin 1 .fıkrasının bir numaralı hizmet erbabına
ödenen
ücretlerden vergi tevkifatı yapmaya mecbur olan sorumlularda 1998- 199-2000 ve
2001 yıllarındaki her bir vergilendirme dönemleri için ücret ödemelerine ilişkin
olmak üzere matrah artırımı yapabileceklerdir.
B. MATRAH/VERGİ ARTTIRIMINDAN YARARLANABİLMEK İÇİN
YAPILACAK YAZILI BAŞVURUNUN SÜRESİ VE ŞEKLİ NASIL
OLACAKTIR.
Matrah artırımına bulunmak isteyen gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri ile
katma
değer vergisi mükellefleri, 4811 sayılı yasadaki ve bu yasaya dayalı Maliye
bakanlığı
Gelirler Genel müdürlüğünce yayımlanan tebliğde belirtilen esaslar dahilinde
31.03.2003 tarihine kadar(bu tarih dahil), talebe bağlı olarak ve her vergi türü
için ayrı
ayrı veya diledikleri vergi türleri veya dönemleri için,
- gelir vergisi,
- kurumlar vergisi ve
- katma değer vergisi
- Stopaj Gelir vergisi
yönünden matrah artırımında bulunabileceklerdir.
Matrah Artırımına İlişkin Başvurular Yazılı Olarak Yapılması geçerlik koşulu
olup
yazılı başvuru olmaz ise anılan yasadan yararlanmak mümkün değildir.
C. GELİR VE KURUMLAR VERGİSİNDE MATRAH/VERGİ ARTTIRIMININ
UYGULAMASI,
1 Mükellefler, yıllık beyannamelerle beyanı gereken gelirlere iIişkin
matrah artırımı beyanı yönüyle, yıllık olarak verdikleri gelir ve kurumlar
vergisi beyannamelerinde vergiye tabi bir matrah beyan etmiş bulunan
mükellefler, matrah artırımı 1998 yılı için %30, 1999 yılı için %25,
2000 yılı için %20, 2001 yılı için %15 oranlarında arttırılması beyan ve
kabul etmeleri gerekmektedir.
2. Ancak anılan yıllara ilişkin olarak arttırılan matrahların tutarı;
Gelir Vergisi Mükelleflerinde yukarıda belirtilen anılan oranlara göre
artırılacak matrah artırımı 1998 yılı için 2.500.000.000.-TL'den,
1999 yılı için 3.000.000.000.-TL.'den, 2000 yıIı için 3.750.000.000.-
TL den, 2001 yılı için 5.000.000.000.-TL.'den az olamayacaktır.
3.Yine ; Kurumlar Vergisi mükelleflerinde de yukarıda belirtilen anılan
oranlara göre artırılacak matrah ; 1998 yılı için 7.5O0.000.000.-TL. 'den
1999 yılı için 9.000.000.000.-TL den, 2000 yılı için 11.250.000.000.-TL
den, 2001 yılı için 15.000.000.000.-TL'den az olmayacaktır.
4. Geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olan gelir vergisi
mükellefleri için vergilendirmeye esas alınacak matrah artırımında,
adı geçenlerin ilgili yıllar için yukarıda belirtilen asgari tutar 1/5'i
olarak dikkate alınacaktır.
5. Bir başka ifade ile artırılan matrah tutarı; 1998 yılı için 500.000.000.-
1999 yılı için 600.000.000.-TL.'den. 2000 yılı için 750.000.000.-
TL.'den,2001 yılı için 1.000.000.000.-TL.'den az olrnayacaktır.
6. Matrah artırımı yönüyle, Vergi mükellefiyet kayıtları olupta gelir ve
kurumlar vergisi beyannarnelerinde zarar beyan etmiş veya hiç
beyanname vermemiş olan mükelleflerin durumu ise aşağıdaki şekilde
olacaktır.
i. Gelir Vergisi Mükellefleri, 1998 yılı için 2.500.000.000.-
TL.'den, 1999 yılı için 3.000.000.000.-TL.'den 2000 yılı için,
2001 yılı için 5.000.000.000.TL. 'den az olmamak üzere, matrah
beyanında bulunmaları şartıyla 4811 sayılı kanun hükümlerinden
yararlanmaları mümkündür.
ii. Kurumlar Vergisi Mükellefleri; 1998-1999-2000 ve 2001
yıllarına ilişkin olarak yıllık olarak kurumlar vergisi
beyannamesi vermek mecburiyetinde bulunduğu halde, bu
mükellefiyetlerini her ne sebeple olursa olsun yerine
getirmeyerek beyanname vermemiş olan mükellefler ile bu yıllık
kurumlar vergisi beyannamelerinde herhangi zarar beyan eden
mükellefler; 1998 yılı için 7.500.000.000.-TL'den. 1999 yılı
için 9.000.000.000.TL.'den, 2000 yılı için 11.000.000.000.-
TL.'den, 2001 yılı için 15.000.000.000. -TL.'den az olmamak
üzere matrah beyan ederek anılan yasadan yararlanmaları
mümkündür.
7. Faaliyette bulunduğu veya gelir elde ettiği halde mükellefIyet tesis
ettirrnerniş gelir ve kurumlar vergisi mükellefler matrah artırımından
nasıl yararlanabilirler. Yukarıda açıklandığı üzere anılan koşul ve
şekilde bu tür mükellefler de matrah artırımı hükümlerinden
yararlanabilecekleridir.
8. Basit usulde vergilendirilen ve ilgili yıllarda beyanname vermemiş olan
gelir vergisi mükellefleri 1999,2001 ve 2002 takvim yıllarına ilişkin
yıllık gelir vergisi beyannamesini hiç vermemiş olmaları halinde,
1999 takvim yılı için 600.000.000.-TL.'den,2000 takvim yılı için
900.000.000.-TL.'den. 2001 takvim yılı için ise 1.200.000.000.-TL.'den
az olmamak üzere matrah artırımı yapmaları ve bu yasa avantajlarından
yararlanmaları mümkündür.
9. Yukarıdaki bölümler ile ilgili Ortak açıklamalara yer verirsek;
i. Matrah artırımı ve matrah beyanında uygulanacak vergi oranları,
gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince yukarıda belirtilen
şekilde arttırılan beyan edilen matrahlara %30 vergi oranı
uygulanrnak suretiyle ödenecek vergi tutarı hesaplanacaktır.
ii. Vergisel ödevlerini düzenli ve gününde yerine getiren
mükellefler açısından oransal olarak avantajlı durum söz
konusudur. Matrah artırırnında bulunmak istedikleri yıllara ait
yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamelerini kanuni
süresinde vergisi ve bu beyannameler üzerinde tahakkuk eden
vergilerin tamamını süresinde ödemiş olan gelir ve kurumlar
vergisi mükelleflerinin bu kanunun 2 ve 3.maddeleri
hükümlerinden yararlanmamış olmaları şartıyla 7.madde
hükmüne göre artırdıkları matrahlara %30 yerine %25 vergi
oranı uygulamak suretiyle ödenecek vergi tutarı hesaplanacaktır.
Bu mükelleflerin süresinde vermiş oldukları yıllık
beyannamelerde, ilgili kanunlarında yer alan istisna uygulaması,
indirim ve mahsuplar nedeniyle ödenecek vergi çıkmamış
olabilir. Bu mükelleflerce artırılan matrahlara da %25 vergi oranı
uygulanmak suretiyle ödenecek vergi hesaplanacaktır. Yani %5
avantaj söz konusudur.
iii. Matrah artırımında veya matrah beyanında bulunan kurumlar
vergisi mükelleflerinin, aynı zamanda gelir vergisi kurumunun
94.rnaddesinin 1 .fıkrasının (6) numaralı bendinin (a) ve (b) alt
bentlerine göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutulmuş kazanç ve
iratlarının bulunması halinde, bu mükelleflerin vergi incelemesi
ve tarhiyata muhatap olmamaları için,bu kazan Ve iratlar
hakkında da aşağıdaki esaslara göre artırımı veya matrah
bulanında bulunmaları da gerekmektedir.
iv. 1998,1999,2000 veya 2001 yıllarında verrniş oldukları kurumlar
vergisi beyannamelerinde kurumlar vergisine tabi matrah beyan
eden, matrah beyan etmeyen veya zarar beyan eden
mükelleflerin, bu dönemlere ilişkin olarak Gelir vergisi
kanununun 94.maddesinin 1.fıkrasının (86) numaralı bendinin (a)
ve (b) alt bentlerine göre, gelir vergisi tevkifatına tabi kazançları
ile ilgili olarak vergi artırımı veya matrah beyanında
bulunabilrneleri için, mutlaka kurumlar vergisi matrahları da
artırmaları zorunludur. Kurumlar vergisi mükellefleri her iki
duruma uygun artırımda bulunmazlar ise anılan madde
hükmünden yararlanmaları mümkün değildir.
v. (B) tipi menkul kıymetler yatırım fonları ve ortaklıkları, portföy
işletmeciliği kazançlarına ilişkin olarak vergi artırımı veya
matrah artırımı yapmaları mümkündür. Fon ve ortaklıklar
kurumlar vergisi matrahı artırımında bulunmaksızın gelir vergisi
tevkifatına tabi portföy işletmeciliği kazançları üzerinden yapılan
gelir vergisi tevkifatı için matrah artırımında bulunmaları
mümkündür.
vi. Diğer kurumlar vergisi mükellefleri ise kurumlar vergisi ve gelir
vergisi tevkifat matrahlarını yukarıda açıklanan esaslara göre
birlikte artırmak zorundadırlar. Aksi halde sadece biri için
matrah artırımı kabul edilmeyeceği belirtilmiştir.
vii. Verdikleri yıllık kurumlar vergisi beyannamelerinde kurum
kazancından indirilen gelir vergisi kanunun 94. maddesinin
birinci fıkrasının (6) numaralı bendine göre gelir vergisi
tevkifatına tabi kazanç ve iratları bulunan ve bu gelirlerini
muhtasar beyanname ile beyan etmiş olan mükellefler.
verdikleri yıllık kurumlar vergisi beyannamesinde, istisna
uygulaması nedeniyle kurum kazancından indirilen ve Gelir
Vergisi kanununun 94. maddesinin birinci fikrasının (6) numaralı
bendine göre gelir vergisi tevkifatına tabi kazanç tutulmuş olan
kazanç ve iratlarının da bulunması halinde, bu mükellefler anılan
kazançlar üzerinden tevkif edilen vergilerini; 1998 yılı için
%30, 1999 yılı için %25, 2000 yılı için %20, 2001 yılı için
% 15 nispetlerinde artırarak ödemeleri kaydıyla matrah artırımı
hükümlerinden yararlanmaları mümkün olacaktır. (Görüleceği
üzere, Gelir Vergisi Kanununun 94.maddesinin birinci fıkrasının
(6) numaralı bendinin (a/ii) ve (b/ii) alt bentlerine göre, gelir
vergisi tevkifatına tabi kazanç ve iratların daha önce beyan
edilmiş olması kaydıyla bu kazanç ve iratların matrahı
artırılmamakta, vergileri artırılmaktadır.
viii. Diğer bir anlatımla Verdikleri yıllık kurumlar vergisi
beyannamelerinde istisna uvgulaması nedeniyle kurum
kazancından indirim konusu yapılan kazanç ve iratları bulunan
ve bu gelirlerini muhtasar beyanname ile beyan etmemiş olan
mükellefler verdikleri yıllık kurumlar vergisi beyannamelerinde,
kurumlar vergisinden istisna kazancı bulunduğu halde, Gelir
Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6)
numaralı bendine göre vergi tevkifatına tabi bu kazanç ve
iratlarını muhtasar beyanname ile beyan etmemiş olan kurumlar
vergisi mükellefleri, bu yıllara ilişkin olarak vergi incelemesine
ve tarhiyata muhatap olmamaları için; bu kazanç ve iratlara
ilişkin tevkifat matrahlarını; 1998 yılı için 3.750.000.000
liradan, 1999 yılı için 4.500.000.000 liradan. 2000 yılı için.
5.625.000.000 liradan, 2001 yılı için. 7.500.000.000 liradan az
olmamak üzere matrah artımı beyanında bulunmaları ve bu
arttırılan matrahlar üzerinden 1998 yılı için % 19, 1999 yılı için
%18, 2000 yılı için %17, 2001 yılı için %16 oranında
hesaplanacak vergiyi ödemeleri gerekmektedir.
10. Matrah ve Vergi artırımı ile ilgili matrah beyanına ilişkin diğer hususlar;
i. Matrah artırımı beyanında bulunan mükelleflere Vergi
Usul Kanununa göre usulsüzlük cezaları uygulanmayacağı
belirtilmiştir.
ii. Kıst dönemde faaliyette bulunan mükeleflerde asgari matrah
artırımı ve matrah beyanında ilgili yıllar için belirlenen asgari
matrahlar tam olarak dikkate alınır. Kıst dönem itibariyle bir
hesaplamaya gidilmeyeceği belirtilmiştir.
iii. Matrah ve Vergi artırımı ile ilgili matrah beyanında bulunan
mükelleflerin daha önce tevkif yoluyla ödemiş oldukları
vergilerin matrah artırımı nedeniyle ödenecek vergilerden
mahsubu mümkün değildir. Mükellefler matrah artrımına dayalı
hesaplanan vergilerin tamamını ödemeleri yasal zorunluluktur.
iv. Matrah artırımında bulunan mükelleflerin geçmiş yıl zararlarını
matrah artırımından hesaplanacak matrah farkını mahsup
edemezler. Geçmiş yıl zararlarının da %50 sini 2002 ve izleyen
yıllarında mahsup etmeleri olanaklıdır.
v. Gelecek yıllarda matrahtan indirim konusu yapılacak istisna ve
indirim tutarları ile geçmiş yıl zararlarının artırılan matrahtan
indirmeleri mümkün değildir.
vi. Yıllara sari inşaat ve onarma işi yapan mükellefler bu faaliyetleri
dolayısıyla 1998- 2001 yılları matrahları için matrah artırımında
yararlanabilecekleri belirtilmiştir. Önceki yıllarda başlayan
ancak 2002 yılında bitmiş veya halen yıllara sari inşaatı devam
edenler bu yasadan yararlanamayacakları belirtilmiştir.
vii. Matrah artırımında bulunan mükelleflerin tevkif yoluyla ödenmiş
bulunan vergilerin mahsup yada naklen iadesini talep etmeleri
halinde, bu mükellefler hakkında tevkif yoluyla ödenen
vergilerin mahsup ve naklen iadesi ile ilgili talepleri sınırlı
kalmak üzere inceleme ve tarhiyat yapılabilecektir. Matrah
artırımı bu konuda güvence sağlamamaktadır.
D - KATMA DEĞER VERGİSİNDE MATRAH ARTIRIMI
1. Vergi artırımında bulunan yıla ait vergilendirme dönemlerinin tamamında katma
değer
vergisi beyannamesini vermiş olanların matrah artırımının hesaplanma şekli,
Katma değer
vergisi beyannamelerinde hesaplanan katma değer vergisinin yıllık toplamı
üzerinden,
1998 yılı için %3,1999 yılı için %2,5,2000YILI için %2, 2001 yılı için %1,5,
oranında
hesaplanacak katma değer vergisini ödemeyi kabul etrneleri halinde KDV yönünden
matrah artırımından yararlanabilecekleri ifade edilmiştir. İhtirazi kayıtla
verilen
beyannamelerde hesaplanan değer vergisi tutarları yıllık toplama dahil değildir
2- Faaliyette bulundukları halde, ilgili takvim yılı içinde katma değer vergisi
beyannamelerinin tamamını vermeyen mükelleflerin Vergi artırımında bulunan yıla
ait
vergilendirme dönemlerinin tamamında matrah artırımının hesaplanma şekli
a) Bir takvim yılı içinde en az 3 döneme ait beyanname verenlerin durumu:
Mükellefin ilgili dönemde verilmiş olan beyannamelerde yer alan hesaplanan katma
değer
vergisi tutarları toplanır ve beyanname verilen dönem sayısına bö!ünerek
ortalaması
bulunur. Bulunan bu ortalarna tutar, 12 ile çarpılmak suretiyle 1 yıla iblağ
edilerek vergi
artırımına esas olacak "yıllık hesaplanan katma değer vergisi" tutarına
ulaşılır.Bu tutar
üzerinden yukarıdaki oranlarda artırım hesaplanır.
b) İlgili takvim yılı içinde hiç beyanname verilmemesi veya en fazla 2 dönemde
beyanname verilmiş olması durumu : İgili yıllarda hiç katma değer vergisi
beyannamesi verilmemiş yada takvim yıllının 1 veya 2 vergilendirme döneminde
beyanname verilmiş olması halinde, katma değer vergisi matrah artırımı
hükümlerinden
yararlanabilmek için mükelleflerin ilgili yıl gelir veya kurumlar vergisi
yönünden de
matrah artırımında bulunmaları zorundadır. Artırdıkları gelir veya kurumlar
vergisi matrah
üzerinden %15 oranında hesaplanacak katma değer vergisini ödemeyi kabul etmeleri
halinde, bu maddedeki matrah artırımı hükümlerinden yararlanabilecekleri
tebliğle ifade
edilmiştir.
c) Vergilendirme dönemleri 3 aylık olan mükelleflerin katma değer vergisinde
matrah artırımı durumu;
- 1, 2 veya 3 dönem içinde beyanname verilmiş olması halinde, Üç aylık beyan
dönemine tabi mükelleflerin 1,2 veya3 dönem içinde bir dönern beyanname vermiş
olmaları halinde, dört katı alınarak yıllık hesaplanan KDV ye ulaşılacağı ve bu
değer üzerinden yukarıdaki oranlarda KDV artırımı yapılabileceği, 2 dönemde
beyanname verilmiş ise iki katı alınarak yıllık hesaplanan KDV ve ulaşılacağı,
üç
dönem beyanname verilmişse üçünün toplamının 1/3 kadar ilave ile yıllık
hesaplanan KDV ye ulaşılacağı belirtilmiştir. Bu değer üzerinden yukarıdaki
oranlarda matrah artırımı yapılacağı belirtilmiştir.
- 3 aylık vergilendirme dönemlerinin hiçbirinde beyanname verilmemesi durumunda
ise, Bu mükelleflerin katma değer vergisi artırımından yararlanabilmeleri için,
gelir veya kurumlar vergisi matrahlarını bu kanun kapsamında artırmaları
gerektiği
ve bunların katma değer vergisi artırımı dolayısıyla ödemesi gereken vergi,
artırılan
gelir ve kurumlar vergisi matrahına % 15 oranı uygulanmak suretiyle
hesaplanacağı
belirtilmiştir.
3. İlgili yıl işlemlerinin tamamının kısmi istisna kapsamına giren teslim ve
hizmetlerden
veya tescil-terkin uygulaması kapsamındaki teslimlerden oluşması nedeniyle
hesaplanan
katma değer vergisi bulunmaması durumunda ise, bu mükelleflerin. katma değer
vergisi
artırımı talepleri nedeniyle ödeyecekleri vergi, gelir veya kurumlar
vergilerinde artırılan
matrahlara % 15 oranı uygulamak suretiyle hesaplanacağı ve bu kapsama giren
mükelleflerin yıllık gelir veya kurumlar vergisi matrah artırımında bulunmaları
zorunda
olduğu belirtilrniştir.
4. Yıl içinde işe başlayan veya bırakan katma değer vergisi mükelleflerinde
vergi
artırımında ise, Yıl içinde faaliyet gösterilen dönemlerin tamamında katma değer
vergisi
beyannamelerinin verilmiş olması durumunda Bu beyannamelerde yer alan
''hesaplanan
katma değer vergisi'' tutarlarının toplamı ''kıst dönem yıllık hesaplanan katma
değer
vergisi'' toplamı olarak kabul edilir. İlgili yıllar içinde belirlenen oranlar
uygulanarak
ödenmesi gereken katma değer vergisi bulunacağı belirtilmiştir.
5. Üç veya daha fazla dönemde beyanname verilrniş olması halinde, Mükellef
faaliyette
bulunduğu dönemlerin tamamında beyanname vermemekle birlikte üç veya daha fazla
dönem için beyanname vermişse bu beyannamelerde yer alan ''hesaplanan katma
değer
vergisi'' toplamı beyanname verilen dönem sayısına bölünerek aylık ortalarnası
alınacağı
ve yıl içinde faaliyette bulunan dönem sayısı ile çarpılarak ''kıst dönem yıllık
hesaplanan
katma değer vergisi" toplamı bulunacağı belirtilrniştir. Bu tutar üzerinden
Kanunun 8 inci
maddesinin (1) numaralı fıkrasında belirtilen oranda katma değer vergisi
ödeneceği
açıklanmıştır.
6- Mükellef hiç beyanname vermemiş veya 1 yada 2 dönem için beyanname vermişse
Tebliğin (Vl-D/2-b) bölümündeki açıklamalara göre yapılacağı belirtilmiştir.
7- Basit usulde vergilendirilen gelir vergisi mükellefleri hakkında KDV
açısından
vergi artırımı talebinde bulunmalarına gerek olmadığı açıklanmıştır.
8. Vergi artırımında bulunanlar nezninde inceleme ve tarhiyat yapılması
durumunda
uygulama, Vergi artırımı talebinde bulundukları yıl veya yılların kapsadığı
dönemler
itibarıyla katma değer vergisi yönünden vergi incelemesi ve tarhiyatı
yapılmayacağı
belirtilmiş, Ancak; Artırım talebinde bulunan dönemler için terkin ve iade
işlemleri ile
sınırlı olmak üzere tarhiyat yapılabileceği ifade edilmiştir.
9. Ödenen katma değer vergisinin gelir veya kurumlar vergisi matrahından
indirilmemesi
vergi artırımı sonucu ödenen katma değer vergisi, katma değer vergisi
beyannamelerine
indirim olarak ithal edilemez ve herhangi bir şekilde naklen veya mahsuhen iade
edilemez.
C - GELİR (STOPAJ)VERGİSiNDE ARTIRIM
1. Muhtasar beyanname ile beyanı gereken ücret gelirlerinde vergi artırımı
a. Vergi artırımında bulunan yıla ait vergilendirme dönemlerinin
tamamında muhtasar beyanname vermiş olan sorumlular verdikleri
muhtasar beyannamelerinde beyan edilen ücret ödemelerinin gayri safi
tutarlarının yıllık toplamı üzerinde;
1998 yılı için......................% 5,
1999 yılı için......................% 4,
2000 yılı için.....................% 3,
2001 yılı için.....................% 2,
oranında hesaplanan gelir vergisini ödemeyi kabul etmeleri halinde, ücret
yönünden gelir
(stopaj) vergisi incelemesi ve tarhiyat yapılmayacağı belirtilmiştir. 31 Mart
2003 tarihi
mesai saati bitimine kadar Vergi artırımında bulunulmak istenilen yıl içinde en
az bir
dönemde muhtasar beyanname verilmiş olması halinde vergi artırımı , Vergi
artırımı
isteminde bulunulan yılın vergilendirme dönemlerinde en az bir döneminde
muhtasar
beyanname verilmiş olması halinde beyannamede yer alan ücret ödemelerinin gayri
safi
tutarı 12 ile çarpılarak (1) yıla tamamlanarak vergi artırımına esas alınacak
yıllık ücretler
üzerinden hesaplanacak Gelir Vergisinin matrahı bulunur ve bu belirtilen Vergi
oranları
uygulanmak suretiyle ödenecek vergi bulunacağı belirtilmiştir. Vergi artırımında
bulunulmak istenilen yılın vergilendirme dönemlerinde hiç beyanname verilmemiş
olası
durumu ise vergi artırımda bulunulmak istenilen yılın her bir vergilendirme
dönemi için;
ilgili yıl için verilmiş olan en son 4 aylık sigorta pirim bordrosunda
bildirilen işçi sayısı
kadar işçi çalıştırıldığı kabul edilecek ve vergi artırımında bulunulan yılın
son
vergilendirme döneminde 16 yaşından büyük işçiler için geçerli olan asgari ücret
tutarı işçi
sayısı ile çarpılmak suretiyle bir vergilendirme dönemine ait gelir vergisi
matrahı
hesaplanacaktır. Bulunan bu tutar üzerinden ilgili yıl için belirlenen oranda
gelir vergisi
ödemesi suretiyle vergi artırımı hükürnlerinden yararlanılacaktır. Vergi
artırımı yapılmak
istenilen yılda sigorta pirim bordrosunun verilrnemiş olması halinde ilk sigorta
pirim
bordrosundaki işçi sayısı kadar işçi çalıştırıldığı kabul edilir ve bu işçi
sayısı esas alınarak
yukarıda bölümünde açıkladığı şekilde bu kanun hükümlerine göre ödenrnesi
gereken
gelir vergisi tutarı hesaplanır.
Yıl içinde işe başlayan veya işi bırakan mükelleflerin durumu ise Yıl içinde işe
başlamış yada işi bırakmış olmaları halinde faaliyette bulunan vergilendirme
dönemleri
esas alınarak yukarıdaki bölümlerde yapılan açıklamalar çerçevesinde ilgili yıl
için
artıracakları vergi tutarı hesaplanacağı belirtilmiştir.
Vergi artırımı sonucu ödenen vergilerin gelir veya kurumlar vergisinden
indirilmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Mükelleflerin gelir veya kurumlar
vergisi
matrahnın tespitinde gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmayacaktır.
Asgari ücret
1998 yılı için.............47.839.500.-TL
1999 yılı için.............93.600.000.-TL
2000 yılı için..............118.800.000.-TL
2001 yılı için.............167.940.000.-TL. şeklinde dikkate alınacağı
belirtilmiştir.
D- KISIMLAR ARASINDA ORTAK AÇIKLAMALAR
- Matrah ve vergi artırırnı ile matrah beyanı dolayısıyla ödenmesi gereken
vergiIerin ödeme zamanı; Yasa gereği Tarh ve tahakkuk ettirilen gelir vergisini
9 eşit taksitte; Birinci taksitinin Şubat 2003 ayı İkinci taksitinin Nisan 2003
ayı
Üçüncü taksitinin Haziran 2003 ayı Dördüncü taksitinin Ağustos 2003 ayı Beşinci
taksitinin Ekim 2003 ayı Altıncı taksitinin Aralık 2003 ayı Yedinci taksitinin
Şubat 2003 ayı Sekizinci taksitinin Nisan 2003 ayı Dokuzuncu taksitinin Haziran
2003 ayı İçinde ödemesi gerekmektedir.
- Vergi matrahlarının takdiri için taktir komisyonlarına sevk edilmiş bulunan
mükellefler ile haklarında vergi incelemesine başlanılmış mükelleflerin
durumu şöyle açıklanmıştır.
a. Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce başlanılrnış olan vergi
incelemeleri ile
takdir işlelerinin kanun yürürlüğe girdiği ayı izleyen ayın başından itibaren
bir ay
içerisinde sonuçlandırılrnası şarttır. Bu süre içerisinde sonuçlandırılamayan
vergi
incelemeleri ile takdir işlemlerine devam edilemeyecek bulunduğu sahada
bırakılacaktır.
Mükellefler sadece artırılan matrahlar üzerinden hesaplanan vergileri
ödeyecekleri
belirtilmiştir.
b) Belirtilen sürede sonuçlandırılması ve tahiyatta konu matrah farkı tespit
edilmesi
halinde:
Yıllarda artırılan matrah tutarlarının, vergi incelemeleri veya takdir komisyonu
kararlarına göre o yıl için belirlenen matrah farkından fazla veya bu tutar
kadar
olması durumunda mükellef hakkında ayrıca vergi incelerneleri ve takdir
komisyonu kararına göre vergi tarhiyatı yapılarnayacağı ve ceza uygulanamayacağı
açıklanmıştır.
Belirlenen tarhiyata konu matrah farkının, mükellefin ilgili yıl için artırdığı
matrah
tutarından fazla olrnası halinde,aradaki fark tutar kadar matrah farkı üzerinden
mükellef hakkında gerekli tarhiyatı yapılacak ve ceza uygulanacaı, ancak
mükellef fark tutarı üzerinden tarh edilen vergiler ile ve uygulanan gecikme
faizi ve
cezaları için 4811 sayılı kanununun 5. maddesi hükmünden yararlanarak ödemede
bulunulabilecekleri açıklanmıştır.
Bir ay içerisinde sonuçlandırılan mükelleflerin tarhiyat öncesi uzlaşma
talepleri
dikkate alınamıyacağı açıklanmıştır.
İnceleme ve taktir İşlemlerinin sonuçlandırılmasından maksat, vergi inceleme
raporları ile taktir komisyonu kararlarının vergi dairesi kayıtlarına intikal
ettirilmesi şeklinde anlaşılacağı açıklanmıştır.
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce haklarında vergi incelemesi ve takdir
işlemlerine başlamış olan mükelleflerin söz konusu inceleme raporları
kararlarının
vergi dairesi kayıtlarına intikal ettiği tarihten önce rnatrah artırımında
bulunmamaları halinde, bu mükellefler yukarıdaki uygulamalardan
yararlanamayacak yapılan tarhiyatlar için bu kanunun 5 inci maddesi hükrnünden
yararlanabilecekleri açıklanmıştır.
Bu kanuna göre matrah artırırnında bulunan mükelleflerin yıllık gelir veya
kurumlar vergisine mahsuben daha önce tevkif yoluyla ödemiş oldukları
vergilerin mahsup yada naklen iadesi konusundaki başvuruları ilgili kanun
hükümleri ve Genel Tebliğ esasları çerçevesinde sonuçlandırılacağından matrah
artırımında bulunan mükellefler hakkında mahsup ve iade talebi ile sınırlı olmak
üzere vergi incelemesi yapılabilecekleri açıklanmıştır.
- Mükellefler hakkında sonraki dönemlere devreden indirilebilir katma değer
vergileri ve ihraç kaydıyla teslimlerden veya iade hakkı doğuran işlemlerden
inceleme şartı aranmaksızın inceleme ve tarhiyat yapılabilecekleri
açıklanmıştır.
- Diğer Hususlar
- Matrah/vergi artırımından yararlanan mükelleflerin defter ve belgeleri Vergi
Usul
Kanunu hükümleri uyarınca saklayacakları ve ibraz edecekleri hükümü vardır.
- Artırılan matrahlar nedeniyle geçici vergi hesaplanamaz ve tahsil alınmayacağı
belirtilmiştir.
- Defter ve belgeleri üzerinde daha önce vergi incelemesi yapılmış olan
mükellefler
dilerlerse vergi incelemesi yapılan yıllar için de matrah ve vergi artırımında
bulunubilecekleri ifade edilmiştir.
- Matrah vergi artırımları bildirimler nedeniyle mükelleflerden yıllık ve
muhtasar
beyannameler için alınmakta olan vergiler (damga vergisi, eğitim katkı payı)
alınmayacağı belirtilmiştir. Bu mükellefler hakkında Vergi Usul Kanununun
usulsüzlük cezalarına ilişkin hükümleri uygulanmayacağı belirtilmiştir.
- Matrah ve vergi artırımı yapılmayan yıllar ve dönemler için idare vergi
incelemesi
yapılabilecekleri belirtilmiştir.
Anılan yasa ve idarenin tebliğ açıklamalarını özetlemeye çalıştım. Yararlı
olması
dileğiyle, Saygılarımla
Mustafa DONMEZ
Gediz Ticaret ve Sanayi Odası
Yönetim Kurulu Başkanı